Konta i promocje bankowe – Najlepszekonto.pl

My analizujemy konta bankowe. Ty je wybierasz.

Konta i promocje bankowe – Najlepszekonto.pl

Zastrzeżenie a blokada karty płatniczej. Które rozwiązanie wybrać?

Cykl: Bezpieczeństwo w bankowości

Beata Szymańska
Beata Szymańska

Łączy wieloletnie doświadczenie w pracy redaktora z entuzjazmem dla wszystkiego, co nowe. Specjalizuje się w tematyce finansowej i prześwietlaniu bankowych ofert.

Zastrzeżenie a blokada karty płatniczej. Które rozwiązanie wybrać?

Dynamiczny rozwój rynku kart płatniczych niesie ze sobą różne zagrożenia. Niemal co roku prasa opisuje nowe, coraz bardziej wyrafinowane metody stosowane przez złodziei do wyłudzenia danych karty i przeprowadzania za ich pomocą oszukańczych transakcji (sposoby te opisaliśmy dokładniej w artykule „Zasady tworzenia i bezpiecznego korzystania z hasła do konta bankowego”).

Wiele z tych metod wykorzystuje naszą lekkomyślność oraz brak wiedzy na temat podstawowych zasad bezpieczeństwa obowiązujących w bankowości. Niekiedy my sami ułatwiamy złodziejom zadanie, np. udostępniamy swój PIN osobom postronnym. Bywa też, że karta zostaje zgubiona bądź trafia w niepowołane ręce w wyniku rozboju lub kradzieży portfela. 

Wszystkie te sytuacje mają wspólny mianownik – stanowią zagrożenie dla naszych oszczędności. W takich momentach powinniśmy więc działać szybko i skutecznie, w pierwszej kolejności błyskawicznie zastrzegając kartę.

Na czym polega zastrzeżenie karty?

Jest to trwałe zablokowanie możliwości dokonywania transakcji przy użyciu karty. Proces ten jest nieodwołalny, co oznacza, że nie można wycofać zastrzeżenia ani odblokować karty, nawet jeśli jakimś cudem uda nam się ją odzyskać. W miejsce zastrzeżonego plastiku musimy zamówić nowy.

Ważne! W przypadku odnalezienia zastrzeżonej karty powinniśmy ją zniszczyć w sposób uniemożliwiający ponowne użycie (np. poprzez przecięcie paska magnetycznego i/lub chipu). Warto jednak wiedzieć, że niektóre banki domagają się zwrotu zastrzeżonej karty – taki zapis znajdziemy np. w regulaminie Alior Banku. Nieaktywną kartę można wysłać pocztą lub oddać w oddziale.

Jak zastrzec kartę?

Kartę możemy zastrzec na kilka sposobów: dzwoniąc pod numer czynnej całą dobę infolinii lub dezaktywując plastik za pomocą aplikacji mobilnej bądź systemu transakcyjnego (o ile nasz bank udostępnia taką możliwość). Niestety, w niektórych instytucjach zastrzeżenie karty drogą elektroniczną jest wciąż niemożliwe. Z taką sytuacją mamy do czynienia w Banku Pocztowym, BOŚ Banku, Toyota Banku i Citi Handlowym. Z kolei w Pekao SA niektóre karty, np. Mastercard Debit FX, zastrzeżemy online, a inne – np. Mastercard Debit Mobile – wyłącznie telefonicznie lub w oddziale banku.

Zastrzeganie kart w placówce bankowej ma jeden poważny mankament. Aby pracownik banku przyjął naszą dyspozycję, musimy okazać dowód tożsamości (to zaś może być niewykonalne, jeżeli karta i dowód znajdowały się w portfelu, który właśnie padł łupem złodzieja). W takiej sytuacji konieczna jest wcześniejsza wizyta na policji i uzyskanie dokumentu tymczasowo zastępującego dowód lub paszport. Niestety, organa ścigania mogą nam go nie wydać od ręki, co da złodziejowi czas na opróżnienie konta.

Warto jednak dodać, że w oddziałach niektórych banków klient, który nie posiada dowodu tożsamości, może mimo wszystko zastrzec kartę, prosząc pracownika o udostępnienie stanowiska do obsługi bankowości elektronicznej lub o telefon do kontaktu z infolinią. Można więc przy okazji wizyty w placówce dopytać, czy nasz bank oferuje taką możliwość, ponieważ nie jest to powszechnie stosowana procedura.

Straciłeś kartę – dzwoń na infolinię!

W przypadku, gdy straciliśmy wszystkie dokumenty, najszybszym rozwiązaniem jest kontakt z bankiem za pomocą infolinii. Należy przygotować się na to, że podczas rozmowy pracownik banku poprosi nas o podanie danych, które zweryfikują naszą tożsamość, a następnie trwale zablokuje kartę i po dezaktywacji poda datę, godzinę i minutę jej zastrzeżenia. Niektóre banki (np. mBank) na wniosek użytkownika karty wystawiają również pisemne potwierdzenie tej operacji. Warto skorzystać z tego rozwiązania, gdyż może nam się przydać w przypadku ewentualnego sporu z bankiem.

Zastrzeganie zgubionej lub skradzionej karty jest bezpłatne. Ciekawym wyjątkiem jest BOŚ Bank, który pobiera opłatę w wysokości 50 zł za zastrzeżenie karty w sytuacji, gdy klient nie przestrzegał postanowień regulaminu (w pozostałych przypadkach usługa jest darmowa).

Pamiętaj!

  • Aby bezzwłocznie zastrzec kartę, musisz znać numer do infolinii swojego banku. Jeżeli nie jesteś w stanie go zapamiętać, zapisz go w pamięci telefonu lub w podręcznym kalendarzu.
  • Możesz też skorzystać ze specjalnej infolinii udostępnionej przez Zintegrowany System Zastrzegania Kart Płatniczych. Numer: 828 828 828 jest dostępny przez 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, z każdego miejsca na świecie. Niestety, nie wszystkie polskie banki należą do tego systemu. Do wyjątków należą: mBank, Bank Pocztowy, Idea Bank, Envelobank, Toyota Bank oraz Nest Bank. Jeżeli jesteś klientem którejś z tych instytucji, musisz kontaktować się z bankiem bezpośrednio.

Kto może zastrzec kartę?

W większości banków zastrzeżenia karty może dokonać jedynie jej posiadacz lub użytkownik, jednak niektóre banki dopuszczają wyjątki. Przykładowo: Getin Bank umożliwia telefoniczne zablokowanie lub zastrzeżenie karty przez inną osobę (współmałżonka, rodzica), o ile poda ona wszystkie informacje dotyczące posiadacza/użytkownika niezbędne do zablokowania lub zastrzeżenia karty, takie jak: imię i nazwisko, datę urodzenia oraz nazwisko rodowe matki. Także PKO BP dopuszcza zgłoszenie utraty karty przez osobę występującą w imieniu jej posiadacza. Zawsze też osoba trzecia, zastrzegająca kartę w imieniu jej właściciela, przechodzi proces dokładnej weryfikacji.

Co ciekawe, we wszystkich bankach kartę może również zastrzec jej przypadkowy znalazca - w tym celu musi podać swoje imię i nazwisko, dane znajdujące się na karcie, niekiedy także inne dane potwierdzające jego tożsamość.

Dlaczego szybkie zastrzeżenie karty jest tak istotne?

Zastrzeżenie karty ma uniemożliwić złodziejowi kradzież środków z konta. Bywa jednak, że zbyt późno odkryjemy podejrzane operacje na rachunku i oszust zdąży poważnie uszczuplić nasze oszczędności. Zastrzegając kartę, nie tylko zapobiegamy dalszej kradzieży, lecz również przerzucamy odpowiedzialność za bezpieczeństwo pozostałych środków na bank, w którym posiadamy konto osobiste. 

Zgodnie bowiem z ustawą o elektronicznych instrumentach płatniczych OD momentu zastrzeżenia karty bank ponosi całkowitą odpowiedzialność za wszystkie nieuprawnione transakcje skutkujące kradzieżą naszych pieniędzy (o ile nie doszło do nich w wyniku naszego niedbalstwa). Gdyby więc – już po zastrzeżeniu - miały miejsce kolejne tzw. nieautoryzowane operacje na koncie, bank „jest obowiązany niezwłocznie zwrócić klientowi kwotę tej transakcji, a w przypadku, gdy korzysta on z rachunku płatniczego, przywrócić obciążony rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miała miejsca nieautoryzowana transakcja płatnicza” (art. 46. ustawy o elektronicznych instrumentach płatniczych).

Natomiast w przypadku transakcji przeprowadzonych PRZED zastrzeżeniem karty bank odpowiada wyłącznie za transakcje kartą debetową lub zbliżeniową powyżej równowartości 50 euro (obecnie jest to około 216 zł).

Przykładowo – jeśli w wyniku działalności oszusta stracimy 10 tys. zł, bank zwróci nam tę kwotę pomniejszoną o 50 euro. Natomiast jeśli z konta ubyło nam 150 zł (czyli kwota mniejsza niż 50 euro) – raczej nie możemy liczyć na żadną rekompensatę. Piszemy „raczej”, gdyż niektóre banki podchodzą do tej kwestii indywidualnie i umożliwiają klientom złożenie reklamacji także w przypadku kradzieży obejmującej niskie kwoty (przykładem takiej instytucji jest np. ING Bank Śląski).

Dodatkowe wymogi, czyli dlaczego warto czytać regulaminy

Pamiętajmy też, że bank pomoże w zabezpieczeniu naszych pieniędzy, jeśli będziemy postępowali zgodnie z określonymi procedurami. Są one opisane w regulaminie konta i/lub karty i zdecydowanie trzeba się z nimi zapoznać. Warto bowiem wiedzieć, że złamanie tych zasad zwalnia bank z odpowiedzialności za wszystkie nieuprawnione transakcje na koncie (niezależnie od tego, czy zostały dokonane przed czy po zastrzeżeniu karty). Słowem, jeśli zignorujemy procedury banku, możemy nie odzyskać utraconych pieniędzy.

Zastrzeż kartę tak szybko, jak możesz

Podstawowym wymogiem, o którym musimy pamiętać, jest niezwłoczne zgłoszenie faktu utraty, kradzieży, przywłaszczenia lub zniszczenia karty, a następnie zastrzeżenie „plastiku”. Są również banki, które żądają, abyśmy systematycznie monitorowali stan konta i „niezwłocznie” zgłaszali wszelkie zauważone nieprawidłowości.

Niestety, pojawiający się w regulaminowych zapisach zwrot „niezwłocznie” jest na gruncie prawa cywilnego pojęciem nieostrym i może być różnie przez bank interpretowany (jako „natychmiast”, „bez zbędnej zwłoki” lub po „ustaniu przyczyny uniemożliwiającej dokonanie czynności”). Mając ten fakt na względzie, w przypadku kradzieży lub nieuprawnionego użycia karty zgłośmy ten incydent bankowi tak szybko, jak tylko możemy. W przeciwnym razie bank może potraktować naszą opieszałość jako złamanie regulaminu i na tej podstawie odmówić nam zwrotu pieniędzy.

Zgłoś kradzież karty na policji

W niektórych bankach pechowy klient dodatkowo musi zawiadomić o kradzieży karty policję, dysponować zaświadczeniem wydanym przez tę instytucję oraz sporządzić dokładny opis okoliczności, które towarzyszyły utracie plastiku (z datą, miejscem i przebiegiem zdarzenia).

Kara za „rażące niedbalstwo”

Zasady bezpieczeństwa obowiązujące użytkownika karty wynikają wprost z ustawy o elektronicznych instrumentach płatniczych i są identyczne w każdym banku. Właściciel karty z chwilą jej otrzymania powinien podjąć niezbędne środki zapobiegające naruszeniu indywidualnych zabezpieczeń karty. Jego obowiązkiem jest:

  • przechowywanie karty, danych karty oraz kodu PIN z zachowaniem należytej staranności, 
  • nieprzechowywanie karty razem z kodem PIN,
  • nieudostępnianie karty oraz kodu PIN innym osobom,
  • niezwłoczne powiadomienie banku o utracie lub kradzieży karty.

Jeśli więc zlekceważymy te zalecenia, bank może nas oskarżyć o „rażące niedbalstwo” i na tej podstawie odmówić nam zwrotu pieniędzy.

A co, jeśli to bank wykazał się „rażącą niedbałością”?

Warto podkreślić, że także banki muszą stosować się do przepisów regulujących kwestię bezpieczeństwa transakcji płatniczych. Oznacza to, że w niektórych przypadkach ponoszą pełną odpowiedzialność za wszystkie operacje finansowe przeprowadzone przez złodziei – zarówno te dokonane przed, jak i po zastrzeżeniu karty (jednak znów – z wyjątkiem transakcji, do których doszło w wyniku naszego niedbalstwa). Całkowite wyłączenie odpowiedzialności posiadacza karty ma miejsce w następujących sytuacjach:

  • jeżeli bank nie zapewnił odpowiednich środków umożliwiających dokonanie w każdym czasie zgłoszenia kradzieży (np. nie uruchomił działającej całą dobę infolinii, nie poinformował na swojej stronie o sposobach zastrzeżenia karty),
  • nie umożliwił klientom wyłączenia funkcji zbliżeniowej karty ani korzystania z kart bez tej funkcji.

Kliknij, aby powiększyć

Zastrzeżenie karty a jej blokada

Jak już wiesz, zastrzeżenie karty jest operacją nieodwracalną. W efekcie karta staje się bezużyteczna, co może narazić Cię na spore niedogodności. Bank raczej nie wyda Ci kolejnej karty „od ręki” - najpierw będziesz musiał złożyć wniosek, a następnie poczekać na nowy “plastik”, co może potrwać od kilku dni do nawet dwóch tygodni. W tym czasie nie wypłacisz pieniędzy z bankomatu ani nie zapłacisz kartą za zakupy, czyli tak naprawdę zostaniesz odcięty od własnych pieniędzy. W niektórych sytuacjach na ratunek przychodzi czasowa blokada karty, która jest możliwa do odwołania, co należy uznać za jej wielki atut.

Tymczasowe zablokowanie karty jest przydatne, kiedy jesteśmy pewni, że karta nie została skradziona i nikt nie posłuży się nią w nieuprawniony sposób. Zdarza się, że zawieruszyliśmy kartę w domu czy zostawiliśmy ją u dobrego znajomego i wiemy, że w krótkim czasie ją odzyskamy. Zanim to jednak nastąpi, blokujemy możliwość dokonywania transakcji.

Taka usługa może być również przydatna np. na koncertach, kiedy karta może zostać skradziona lub zagubiona – przed wyjściem blokujemy kartę w aplikacji mobilnej, a po powrocie zdejmujemy blokadę i znów możemy używać "plastiku" (zawsze można też ustawić limity transakcyjne na karcie na zero, co uniemożliwi złodziejowi skorzystanie z karty).

Jak działa czasowa blokada karty?

Blokada czasowa karty przejściowo uniemożliwia dokonywanie transakcji, np. wypłat z bankomatów czy płatności w sklepach i Internecie. Obecnie klienci niektórych instytucji mają możliwość samodzielnego ustawienia takiej czasowej blokady w aplikacjach mobilnych, dzięki czemu cała operacja przebiega szybko i wygodnie. W poniższej tabeli przedstawiamy, jak wygląda ta kwestia w bankach:

Bank

Oddział

Telefon

Bankowość internetowa

Aplikacja mobilna

Alior Bank

TAK

TAK

TAK

TAK

Bank Millennium

NIE

NIE

NIE

TAK

Bank Pekao

NIE

TAK

NIE

TAK*

Bank Pocztowy

Brak możliwości czasowego blokowania karty

BNP Paribas

NIE

TAK

TAK**

TAK

BOŚ Bank

Brak możliwości czasowego blokowania karty

Citi Handlowy

Brak możliwości czasowego blokowania karty

Credit Agricole***

TAK

TAK

NIE

NIE

EnveloBank

Brak możliwości czasowego blokowania karty 

Getin Bank

TAK

TAK

TAK

TAK

Idea Bank

TAK

TAK

TAK

TAK

ING Bank Śląski

NIE

NIE

TAK

TAK

Inteligo

TAK

TAK

TAK

TAK

mBank

TAK

TAK

TAK

TAK

Nest Bank

Brak możliwości czasowego blokowania karty

PKO BP

TAK

TAK

TAK

TAK

Plus Bank

Brak możliwości czasowego blokowania karty

Santander Bank Polska

TAK

TAK

TAK

TAK

T-Mobile Usługi Bankowe****

TAK

TAK

TAK

TAK

Toyota Bank

Brak możliwości czasowego blokowania karty

Czy zablokowanie karty może narazić nas na kłopoty?

Niestety, odpowiedź na to pytanie jest twierdząca. Co prawda, czasowa blokada uniemożliwia korzystanie z karty, niemniej w 100% nie chroni naszych oszczędności. Może bowiem się zdarzyć, że osoba postronna – dajmy na to daleki znajomy, u którego przypadkowo zostawimy nasz portfel wraz kartą - pozna jej wrażliwe dane i postanowi wykorzystać je po zdjęciu blokady, np. wykonując na nasz koszt zakupy w sieci. W takiej sytuacji pozostanie nam tylko zastrzeżenie karty i dochodzenie swoich praw w banku. Ten jednak może uznać, że wykazaliśmy się rażącym niedbalstwem i odmówić zwrotu pieniędzy.

Wynika więc z tego, że czasowa blokada sprawdzi się tylko i wyłącznie wtedy, gdy mamy pewność, że niepowołana osoba nie będzie miała dostępu do karty.

O czym jeszcze warto pamiętać?

Jeżeli zamiast zastrzeżenia karty wybrałeś czasową blokadę, pamiętaj, że tę dyspozycję trzeba odwołać. W przeciwnym razie bank na stałe zablokuje plastik i minie trochę czasu, zanim otrzymasz nową.

Nie zapomnij również, że za obsługę zablokowanej karty bank wciąż może pobierać opłaty, dlatego zanim ustanowisz czasową blokadę, upewnij się, że spełniłeś warunki uniknięcia takiego kosztu.

Kiedy zastrzegać, a kiedy blokować?

Jeżeli jesteś przekonany, że straciłeś kartę bezpowrotnie (została skradziona lub zgubiona), zastrzeż ją niezwłocznie i zawnioskuj o wydanie nowej. Ta opcja będzie również dobrym wyborem, jeśli doszło do skopiowania (lub wyłudzenia) danych wrażliwych karty lub ujawnienia PIN-u osobie postronnej.

Natomiast kiedy podejrzewasz, że karta po prostu się gdzieś zapodziała, jednak nie chcesz narażać swoich pieniędzy, skorzystaj z możliwości blokady karty. Plusem tego rozwiązania jest to, że będziesz mógł ją w każdej chwili odblokować, czyli przywrócić jej pełną funkcjonalność. Minusem - mimo blokady ktoś może spisać dane Twojej karty i dopiero po jakimś czasie zapłacić nią w Internecie. Jeśli więc zamierzasz skorzystać z tej opcji, poświęć chwilę czasu na ocenę sytuacji i dopiero potem podejmij decyzję.