Konta i promocje bankowe – Najlepszekonto.pl

My analizujemy konta bankowe. Ty je wybierasz.

Konta i promocje bankowe – Najlepszekonto.pl

Wypłata środków z IKE, IKZE, PPK lub PPE przed terminem – możliwości i konsekwencje

Cykl: System emerytalny

Wypłata środków z IKE, IKZE, PPK lub PPE przed terminem – możliwości i konsekwencje
Źródło: @ pexels pixabay
Spis treści

Indywidualne Konta Emerytalne (IKE) i Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE), podobnie jak Pracownicze Programy Emerytalne (PPE) i Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) są elementem systemu emerytalnego, służą długoterminowemu odkładaniu pieniędzy na przyszłą emeryturę. Korzystając z tych rozwiązań, zgromadzisz środki, które będą uzupełnieniem świadczeń z ZUS, pozwolą Ci na godne życie po zakończeniu aktywności zawodowej. Zachętą do systematycznego oszczędzania są ulgi podatkowe: w podatku dochodowym od osób fizycznych (w przypadku IKZE) oraz brak podatku Belki pod warunkiem dokonywania wpłat przez min. 5 lat (przy oszczędzaniu na IKE).

Twoim głównym celem zdecydowanie powinno być dokonywanie wpłat i przyjmowanie wypłat transferowych (np. po osobie zmarłej, z innego własnego programu emerytalnego), a nie sięganie po pieniądze odłożone na emeryturę w razie kłopotów finansowych. Swoje oszczędności emerytalne powinieneś traktować jako nienaruszalne. Podobnie myślał ustawodawca. Co prawda wcześniejsza wypłata jest możliwa, ale w przepisach powołujących do życia IKE, IKZE, PPE i PPK zawarto zapisy zniechęcające do korzystania ze środków na nich zgromadzonych przed osiągnięciem wieku emerytalnego, najistotniejsza jest utrata ulg podatkowych.

Zostawiono jednak pewne furtki pozwalające na wcześniejsze skorzystanie z oszczędności emerytalnych. Taka operacja, dla odróżnienia od wypłat dokonywanych w wieku emerytalnym, nosi nazwę zwrot środków. W większości przypadków nikt nie będzie Cię pytał, dlaczego prosisz o zwrot pieniędzy, to Twoja osobista decyzja. Podejmując ją, powinieneś mieć pełną świadomość jej konsekwencji, wiedzieć, że wiąże się m.in. ze sprzedażą wszystkich lub części papierów wartościowych zgromadzonych na Twoim koncie emerytalnym. Możliwe, że sprzedasz akcje lub fundusze inwestycyjne w niekorzystnym momencie, może nawet ze stratą.

Przyjrzyjmy się więc zapisom ograniczającym swobodne dysponowanie środkami odkładanymi z myślą o emeryturze.

Likwidacja IKE – koszty i ograniczenia

Najważniejsze z ograniczeń dotyczy wieku, w którym oszczędności są wycofywane. Decydując się na zwrot pieniędzy wpłaconych na Indywidualne Konto Emerytalne przed ukończeniem 60 r.ż. (55, jeśli masz uprawnienia do wcześniejszej emerytury), musisz zapłacić podatek od zysków kapitałowych, tzw. podatek Belki. Będzie on pobrany przez instytucję finansową prowadzącą Twoje IKE także wtedy, gdy wpłat dokonałeś maksymalnie w 4 latach lub do ponad połowy wartości wpłat doszło w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku o zwrot pieniędzy.

Zlecenie częściowego zwrotu środków z IKE w roku, w którym dokonałeś już wpłaty na to konto, nie spowoduje zwiększenia dostępnego limitu wpłat. Wynika on z rozporządzenia ministra rodziny, pracy i polityki społecznej i nie ma żadnego powiązania ze zwrotami z IKE.

Kolejne ograniczenie dotyczy wypłacanej kwoty. Przedterminowa częściowa wypłata może dotyczyć tylko środków wpłaconych na IKE przez Ciebie, nie skorzystasz z pieniędzy przetransferowanych z Pracowniczego Programu Emerytalnego (PPE) lub z IKE osoby, której jesteś spadkobiercą.

Przed osiągnięciem wieku emerytalnego możesz po nie sięgnąć jedynie decydując się na wypłatę wszystkich pieniędzy z IKE, przy czym i tak nie otrzymasz pełnej kwoty pochodzącej z PPE. Podmiot prowadzący IKE jest bowiem zobowiązany przekazać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 30% sumy składek podstawowych wpłaconych do programu emerytalnego. Pieniądze będą zapisane na Twoim indywidualnym koncie w ZUS lub, jeśli dotyczą Cię stare zasady przyznawania świadczeń emerytalnych, zostaną uwzględnione w podstawie wymiaru emerytury.

Zasada ta nie ma zastosowania, jeśli wszystkie środki z IKE są transferowane do PPE. W takiej sytuacji nie są pobierane podatki ani składki do ZUS.

Pracownik obsługujący Twoją dyspozycję zbycia instrumentów finansowych powinien Cię poinformować o należnej Ci kwocie netto przed jej wypłatą.
Jeśli potrzebujesz określoną kwotę, np. 10 000 zł, to, zlecając częściowy zwrot z IKE, powinieneś zawnioskować o nieco wyższą sumę, by kwota przesłana na Twoje konto po potrąceniu podatku Belki odpowiadała Twoim potrzebom.

Zerwanie IKZE – możliwości i skutki

Wypłata z Indywidualnego Konta Zabezpieczenia Emerytalnego możliwa jest po ukończeniu 65 r.ż. i spełnieniu dodatkowego warunku – dokonania wpłat przynajmniej w 5 latach. W takiej sytuacji, wycofując środki, zapłacisz jedynie 10% zryczałtowanego podatku dochodowego.

Decydując się na zwrot środków zgromadzonych na IKZE bez spełnienia powyższych warunków (zerwanie IKZE), otrzymasz wszystkie środki będące na IKZE (nie jest możliwe wycofanie tylko części oszczędności), ale będziesz musiał samodzielnie odprowadzić należny podatek. Powinieneś to zrobić w rocznym zeznaniu podatkowym PIT za rok, w którym skorzystałeś z pieniędzy, wpisując otrzymaną kwotę w rubryce przychody z innych źródeł. Tym samym zwiększy się podstawa opodatkowania i za dany rok zapłacisz wyższą daninę dla fiskusa. Możliwe, że będzie się to wiązało z przekroczeniem progu podatkowego i koniecznością zapłacenia podatku według wyższej stawki.

Zerwanie IKZE (wypłata środków przed terminem) oznacza konieczność zamknięcia konta. Gdybyś chciał powrócić do oszczędzania w ten sposób na emeryturę, musisz otworzyć nowe IKZE w dotychczasowej bądź innej instytucji finansowej.

Możliwości zwrotu środków z PPK i PPE

Wcześniejsze wycofanie oszczędności możliwe jest także z Pracowniczego Planu Kapitałowego (PPK) i Pracowniczego Programu Emerytalnego (PPE). W obu przypadkach nie dostaniesz jednak do ręki wszystkich zgromadzonych pieniędzy, część z nich zabierze fiskus lub trafią one do ZUS. Nie dojdzie do tego, jeśli przetransferujesz środki na inne konto emerytalne.

Zwrot pieniędzy „na życzenie” z PPK oznacza utratę bonusów otrzymanych od państwa, naliczenie podatku Belki od całości Twoich składek oraz od 70% środków wpłaconych przez pracodawcę. Pozostałe 30% zostanie przekazane na Twoje indywidualne konto emerytalne w ZUS.

W ustawie o PPK wskazano dwie sytuacje szczególne pozwalające na wcześniejszą wypłatę bez ponoszenia kosztów. Pierwsza, to ciężka choroba pracownika, współmałżonka lub jego dziecka (można wówczas pobrać 25% zgromadzonych środków); druga – przeznaczenie oszczędności na wkład własny na mieszkanie lub dom. Korzystając z tej opcji możliwe jest wypłacenie nawet wszystkich środków, przy czym trzeba je zacząć oddawać po 5 latach i zwrócić przed ukończeniem 60 r.ż.

Przedterminowa wypłata z PPE możliwa jest tylko wtedy, gdy dochodzi do jego likwidacji lub nie pracujesz już u pracodawcy prowadzącego program. Nie poniesiesz żadnych kosztów, jeśli wskażesz rachunek IKE lub inny PPE, na który mają być przekazane środki. W przeciwnym wypadku zwrot pieniędzy będzie się wiązał z pomniejszeniem wypracowanego zysku o podatek od zysków kapitałowych i przekazaniem 30% podstawowych składek na indywidualne konto emerytalne w ZUS.

Likwidacja IKZE lub IKE tylko w ostateczności

Sięgnięcie po oszczędności emerytalne, a zwłaszcza całkowita likwidacja IKE czy IKZE, powinno być ostatecznością. O znaczeniu tych pieniędzy dla przyszłej emerytury i kwestiach podatkowych już wspomnieliśmy. Powinieneś jeszcze wiedzieć, że przedterminowa wypłata wszystkich środków powoduje likwidację informacji o wpłatach, wymóg dokonania wpłat w minimum pięciu latach będziesz musiał realizować od początku.

Jeśli już musisz skorzystać z tych pieniędzy, to lepszym rozwiązaniem jest wypłacenie części oszczędności, gdyż nie „zeruje” to licznika wpłat. Przypominamy, że jest to możliwe tylko, gdy oszczędzałeś na IKE, ewentualnie w PPK.

Wydanie dyspozycji zwrotu środków, czyli wycofania oszczędności przed spełnieniem warunków emerytalnych, nie blokuje możliwości ponownego otwarcia IKE/IKZE. Można to zrobić zaraz po zamknięciu poprzedniego konta, ale pierwsza wpłata może być dokonana dopiero w następnym roku kalendarzowym.
Dalsze oszczędzanie nie jest natomiast możliwe po zleceniu wypłaty (nie ma znaczenia czy jednorazowo, czy w ratach) środków zgromadzonych na IKE/IKZE.

Prośba o zwrot środków oznacza straty

Jak widzisz, najlepszym dla Ciebie rozwiązaniem, dającym Ci dodatkowe korzyści, jest sięgnięcie po zgromadzone oszczędności po nabyciu uprawnień emerytalnych. Prosząc o zwrot środków wcześniej, musisz liczyć się z różnego rodzaju ograniczeniami i kosztami. Dlatego w momencie wybuchu domowego kryzysu finansowego znacznie lepiej jest poszukać innych możliwości rozwiązania problemów. Wnioskowanie o zwrot środków z konta emerytalnego trzeba traktować naprawdę jako ostateczność, po którą sięga się, gdy inne opcje zawiodą.