Konta i promocje bankowe – Najlepszekonto.pl

My analizujemy konta bankowe. Ty je wybierasz.

Konta i promocje bankowe – Najlepszekonto.pl

Jak bezpiecznie pożyczyć pieniądze w firmie pożyczkowej lub banku?

Krzysztof Duliński
Krzysztof Duliński

Dziennikarz z doświadczeniem w roli rzecznika prasowego i specjalisty ds. public relations. W wolnych chwilach lubi czytać i odkrywać nowe miejsca podczas górskich wędrówek.

Jak bezpiecznie pożyczyć pieniądze w firmie pożyczkowej lub banku?
Źródło: © whitelook / Adobe Stock

Możliwości pożyczenia pieniędzy są dosłownie „na wyciągnięcie ręki”. Wystarczy usiąść przy komputerze czy sięgnąć po smartfona i połączyć się z Internetem, by natychmiast otrzymać mnóstwo ofert.

Każdy pożyczkodawca zachwala swoją propozycję jako najatrakcyjniejszą. Na co zwrócić uwagę przy ocenie „chwilówek”?, czego się wystrzegać?, jak przebiega proces pożyczkowy i z jakimi opłatami się wiąże? To tylko niektóre z pytań, na jakie odpowiemy w tym poradniku.

Zapraszamy do lektury, zwłaszcza tych, którzy chcą zdobywać premie za skorzystanie z pożyczki.

Zacznijmy od podstaw – kwestie prawne dotyczące “chwilówek” i kredytów

Na początek wyjaśnijmy kilka podstawowych kwestii prawnych, uściślijmy istotne pojęcia.

Ustawa o kredycie konsumenckim

To najważniejszy akt prawny regulujący zasady pożyczania pieniędzy osobom indywidualnym przez podmioty zarobkowo zajmujące się tego typu działaniami. Dokument zawiera definicje najważniejszych pojęć, zasady naliczania kosztów związanych z zaciąganymi zobowiązaniami, określa prawa i obowiązki pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy.

Umowa o kredyt konsumencki powinna zostać zawarta na piśmie, zawierać jednoznaczne i zrozumiałe dla konsumenta sformułowania.

Czym się różni pożyczka od kredytu?

Na tak postawione pytanie najprościej jest odpowiedzieć, porównując kilka aspektów dotyczących obu produktów.

Pożyczka (“chwilówka”)

Kredyt

Przepisy regulujące funkcjonowanie produktu

Kodeks cywilny i ustawa o kredycie konsumenckim.

Prawo bankowe i ustawa o kredycie konsumenckim.

Forma zawarcia umowy

Ustnie (do 500 zł) lub pisemnie. Forma pisemna jest bezwzględnie konieczna, gdy pożyczka spełnia kryteria ustawy o kredycie konsumenckim.

Pisemnie (wyjątkiem są niektóre sytuacje związane z korzystaniem z bankowości elektronicznej).

Przedmiot umowy

Pieniądze lub rzeczy oznaczone co do gatunku, np. przedmioty.

Tylko pieniądze.

Zasady wykorzystania

Na dowolny cel, pożyczkodawca nie ma prawa kontrolowania sposobu korzystania z pożyczki przez pożyczkobiorcę.

Na konkretny cel określony w umowie (jest to tzw. zasada celowości kredytu). Kredytodawca może kontrolować sposób wydatkowania pieniędzy i gdy stwierdzi, że są wykorzystywane niezgodnie z umową kredytu, ma prawo ją wypowiedzieć.

Czy działalność firm pożyczkowych jest regulowana przez przepisy, kto sprawuje nad nimi nadzór?

Działalność firm pożyczkowych reguluje ustawa o kredycie konsumenckim oraz ustawa o nadzorze finansowym.

Komisja Nadzoru Finansowego nie sprawuje formalnego nadzoru nad działalnością poszczególnych podmiotów. Jej uprawnienia ograniczają się do sprawdzenia, czy firma ubiegająca się o możliwość udzielania pożyczek spełnia wymogi określone w przepisach. Są to m.in. wymagana forma prawna, posiadanie odpowiedniego kapitału, niekaralność kierownictwa.

Jak sprawdzić firmę pożyczkową? Czy istnieje rejestr wiarygodnych pożyczkodawców?

Istnieje rejestr instytucji pożyczkowych. Firma może być do niego wpisana po przejściu procedury weryfikacyjnej, dokładnym sprawdzeniu przez KNF wymogów formalnych. Za podjęcie działalności bez wpisu do rejestru grozi kara do 500 000 zł.

Obecność danego podmiotu w rejestrze świadczy jedynie o tym, że przeszedł on pozytywnie weryfikację i uzyskał prawo udzielania pożyczek. Nie jest to jednak dowód, że firma przestrzega zapisów ustawy o kredycie konsumenckim i zasad etycznych opracowanych przez środowisko pożyczkodawców.

Mając wątpliwości co do uczciwości konkretnej firmy, można sprawdzić, czy KNF nie umieścił jej na Liście ostrzeżeń publicznych, na którą trafiają podmioty, wobec których zostało złożone zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Jak zweryfikować, czy firma oferująca “chwilówki” nie stosuje nieuczciwych tricków, czy w przygotowanej do podpisu umowie nie ma niedozwolonych zapisów?

Umowy, które nie są przygotowywane indywidualnie, lecz są powieleniem przyjętego przez daną firmę/instytucję wzorca, nie mogą kształtować praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszać jego interesów.

Zasada ta dotyczy także firm pożyczkowych. Jeśli więc pożyczkobiorca ma zastrzeżenie do sformułowań w umowie podsuwanej mu do podpisania, może negocjować z pożyczkodawcą ich treść. Ma też prawo poprosić o wzorzec umowy, by mógł go skonsultować z prawnikiem lub przedstawicielem instytucji/organizacji chroniących prawa konsumentów, np. Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, miejskim/powiatowym Rzecznikiem Konsumentów, Federacją Konsumentów.

Odmowa udostępnienia wzoru umowy jest niezgodna z prawem i powinna stanowić poważne ostrzeżenie przed nawiązaniem współpracy z danym podmiotem.

Można też samodzielnie sprawdzić, czy wątpliwy zapis nie figuruje w rejestrze klauzul niedozwolonych.

Ile obecnie wynoszą odsetki maksymalne? Czy firma może je naliczać w dowolny sposób?

Przepisy ograniczają wysokość odsetek maksymalnych. O ich dopuszczalnej wysokości piszemy niżej.

Przykład reprezentatywny – co to takiego?

Ustawa nakłada na pożyczkodawców obowiązek gromadzenia danych nt. udzielanych kredytów i wykorzystywania ich do określenia przykładu reprezentatywnego. Jest to zestaw informacji dotyczących warunków udzielenia danego typu pożyczki.

Prawo wymaga, by przykład reprezentatywny opierał się na parametrach, które – według szacunków pożyczkodawcy opartych na analizie dotychczasowej sprzedaży – będą dotyczyły dwóch trzecich umów, jakie zawrze dla konkretnego typu kredytu. Musi być przy tym uwzględniony średni czas kredytowania, całkowita kwota kredytu oraz wysokość oprocentowania i prowizji.

Inaczej mówiąc, przykład reprezentatywny musi się odnosić do jak najszerszego kręgu klientów. Pożyczkodawca nie może stworzyć najbardziej “optymistycznej” kalkulacji opartej na parametrach możliwych do uzyskania tylko przez „najlepszych” pożyczkobiorców, z najwyższą zdolnością kredytową.

Co musi się znaleźć w reklamie pożyczek?

Przepisy jasno wskazują, co musi się znaleźć w reklamach pożyczek. Wymagane jest podanie w jednoznaczny, widoczny i zrozumiały sposób:

  • wysokości oprocentowania kredytu wraz z opłatami uwzględnianymi w całkowitym koszcie kredytu;
  • całkowitej kwoty kredytu;
  • rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) – patrz niżej.

W niektórych sytuacjach kredytodawca lub pośrednik kredytowy dodatkowo musi zamieścić informację o czasie obowiązywania umowy i całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta.

Jeśli do zawarcia umowy o reklamowany kredyt konsumencki wymagane jest skorzystanie z produktu dodatkowego, np. z ubezpieczenia, to taka informacja też musi się znaleźć w materiale promocyjnym.

Na czym polega rolowanie pożyczki??

Tzw. rolowanie pożyczki to po prostu przedłużenie terminu jej spłaty. Oczywiście nie dzieje się to za darmo, pożyczkodawcy inkasują z tego tytułu dodatkowe opłaty. Nie mają w tym względzie pełnej swobody, bo przepisy mówią, że koszt takiej operacji nie może przekroczyć 25% pożyczonej kwoty.

Firmy pożyczkowe znalazły sposób na ominięcie tego ograniczenia – proponują klientom refinansowanie pożyczki. Rzecz sprowadza się do pożyczenia klientowi pieniędzy przez inny podmiot (na ogół z tej samej grupy kapitałowej) na spłatę dotychczasowego zobowiązania. W efekcie klient ma coraz większy dług, wpada w spiralę zadłużenia, z której jest mu coraz trudniej się wyrwać.

Nie spłacam pożyczek, co mi grozi?

Gdy pożyczka nie jest spłacona w terminie, zaczyna się proces windykacyjny. Nie chodzi w nim o upokorzenie czy zastraszenie dłużnika, ale o znalezienie rozwiązania dogodnego dla obu stron, które pozwoli uregulować należność. Działania rozpoczynają się od przypomnienia klientowi o zadłużeniu (np. telefonicznie, mailowo, w wiadomości sms czy podczas osobistej wizyty windykatora terenowego), potem jest listowne wezwanie do zapłaty, a w końcu postępowanie sądowe, którego zwieńczeniem jest egzekucja komornicza.

Zasady etyczne wypracowane w branży mówią, że kontakty z dłużnikiem powinny się odbywać w określonych godzinach i dniach, nie mogą mieć charakteru nękania go; rozmowy muszą być prowadzone z poszanowaniem jego godności, a korespondencja doręczana „dyskretnie”.

Pożyczka bez BIK czy BIG?

Wiele osób myli te dwie instytucje, używa ich nazw zamiennie, a tymczasem ich rola jest zupełnie inna.

Biuro Informacji Kredytowej (BIK) to podmiot, który gromadzi dane o historii spłacania zobowiązań przez daną osobę. Trafiają tu informacje o udzielonych pożyczkach, wydanych kartach kredytowych czy limitach debetowych, dokonanych zakupach na raty i innych zobowiązaniach. System na bieżąco sprawdza, czy są wpisy o kłopotach ze spłatą i na tej podstawie wystawia ocenę danego klienta, tzw. scoring punktowy. Wysoka ocena to sygnał dla instytucji finansowej, że weryfikowana osoba jest rzetelna, dobrze sobie radzi z zarządzaniem finansami, a więc ryzyko niespłacenia przez nią zobowiązania jest niewielkie. Tacy klienci mogą liczyć na korzystne warunki pożyczki.

Zaznaczmy, że osoby, które nigdy nie korzystały z produktów kredytowych, stanowią dla systemu „tajemnicę”, więc otrzymują niską ocenę punktową, a co za tym idzie gorsze warunki pożyczki.

Biuro Informacji Gospodarczej (BIG) to w rzeczywistości trzy podmioty: Krajowy Rejestr Długów (KRD), InfoMonitor oraz Europejski Rejestr Informacji Finansowej.

Dla przeciętnego obywatela największe znaczenie ma KRD, do którego trafiają informacje o przeterminowanych należnościach osób prywatnych i firm wobec dostawców różnych usług (gazu, prądu, operatorów telefonii komórkowej, telewizji satelitarnej i innych). Wpis może być dokonany, gdy dług przekracza 200 zł i minęło min. 60 dni od daty płatności (30 dni zaległości + 30 dni od chwili powiadomienia dłużnika o zamiarze wpisania go do BIG).

Koszty związane z pożyczkami

W nagłych sytuacjach decydujące znaczenie dla oceny atrakcyjności oferty pożyczkowej mają na ogół czas i formalności, jakich trzeba dopełnić, by otrzymać pieniądze. Nie można jednak zapominać o kosztach. Obowiązuje bowiem zasada: im mniej pożyczkodawca wie o pożyczkobiorcy, tym więcej ryzykuje. Naturalne jest więc, że stara się zrekompensować sobie ryzyko niespłacenia długu w terminie, pobierając różne opłaty.

Co to jest Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania (RRSO)?

Jest to instrument pomocny w ocenie całkowitego kosztu kredytu, będący jego wyrażeniem nie w ujęciu kwotowym, lecz jako procent całkowitej kwoty pożyczki w stosunku rocznym. Inaczej mówiąc, jest to cena pieniądza w określonym czasie. Porównywanie RRSO różnych pożyczek ma sens tylko w przypadku zobowiązań na identycznych warunkach zaciągniętych na ten sam okres.

Kredytodawcy zachęcają do skorzystania ze swojej oferty, pisząc w reklamach: „RRSO 0%!”. Oznacza to, że pożyczając pieniądze, nie poniesiesz żadnych kosztów - oddasz pożyczkodawcy dokładnie tyle, ile otrzymałeś.

Czym jest maksymalny koszt kredytu?

Całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które ponosi pożyczkobiorca w związku z zawarciem umowy o kredyt konsumencki. W szczególności chodzi o odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże oraz koszty usług dodatkowych, których poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu (np. składki ubezpieczeniowe).

Nie dotyczy to kosztów opłat notarialnych wnoszonych przez kredytobiorcę.

Jaki może być maksymalny koszt kredytu?

Zacznijmy od tego, że z pożyczką mogą być związane koszty odsetkowe i pozaodsetkowe.

Maksymalna wysokość odsetek wynika z kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim jest to dwukrotność odsetek ustawowych obliczonych jako suma stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego (obecnie 1,5%) i 3,5%.

Maksymalna wysokość odsetek: 2 x (1,5% + 3,5%) = 10% (stan na grudzień 2019 r.)

Odsetki maksymalne za opóźnienie w spłacie kredytu też wynikają z kodeksu cywilnego, który definiuje je jako dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie obliczanych jako suma stopy referencyjnej i 5,5%.

Odsetki maksymalne za opóźnienie: 2 x (1,5% + 5,5%) = 14% (stan na grudzień 2019 r.)

Wysokość wszelkich opłat z tytułu zaległości w spłacie kredytu (np. związanych z windykacją i odsetek za opóźnienie) nie może przekraczać wysokości maksymalnej odsetek za opóźnienie. Pożyczkodawca nie ma prawa obciążać pożyczkobiorcy wyższymi opłatami.

Pozaodsetkowe koszty kredytu to wszelkie koszty (np. opłata przygotowawcza/rejestracyjna, prowizja itp.), jakie musi ponieść pożyczkobiorca, by otrzymać pożyczkę. Ich wysokość nie może przekraczać 25% pożyczonej sumy oraz 30% tej kwoty w stosunku rocznym.

Stosując tę zasadę, pozaodsetkowe koszty kredytu nie mogą przekroczyć:

40% całkowitej kwoty kredytu na 6 miesięcy (25% kwoty pożyczki + 15% wynikające z okresu trwania zobowiązania);

55% całkowitej kwoty kredytu na 12 miesięcy (25% + 30%);

85% całkowitej kwoty kredytu na 24 miesiące (25 + 2x30%).

To jeszcze nie wszystko. Ponadto obowiązuje zasada, że wszystkie pozaodsetkowe koszty naliczone w całym okresie kredytowania nie mogą przekroczyć 100% kwoty kredytu wypłaconej pożyczkobiorcy „do ręki”. To istotne ograniczenie, którego nie było w ustawie o kredycie konsumenckim do marca 2016 r. W przypadku naruszenia tego przepisu przez pożyczkodawcę klient może złożyć oświadczenie, że w związku z tym skorzysta z ustawowego prawa do spłacenia tylko pożyczonego kapitału, bez odsetek i innych kosztów (tzw. sankcja kredytu darmowego).

Do obliczania wysokości maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu (MPKK) służy poniższy wzór:

MPPK ≤ (K x 25% ) + (K x D/R x 30%)

K – całkowita kwota kredytu

D – liczba dni spłacania zobowiązania

R – liczba dni w roku

Przy „chwilówce” na 30 dni w wysokości 1000 zł obliczenia będą następujące:

MPKK ≤ 1000 zł x 25% + (1000 zł x 30/365 x 30%) = 250 zł + 24,65 zł = 274,66 zł

Ważne dla uczestników promocji walczących o premię

Walcząc o premię za skorzystanie z pożyczki, przyda Ci się kilka informacji „praktycznych”. Przedstawiamy je na podstawie ogólnie obowiązujących przepisów i doświadczeń wynikających z udziału w opisywanych przez nas akcjach.

W regulaminie firmy organizującej promocję przeczytałem, że pożyczkę mogą wziąć tylko osoby w określonym wieku. Czy nie jest to dyskryminacja ze względu na wiek?

Cóż, prawo nie zabrania oferowania produktów dla określonych grup odbiorców. Stąd w ofercie „konta studenckie” czy rachunki dla seniorów.

Ograniczenie wiekowe wiąże się z ryzykiem niespłacenia zobowiązania przez osoby w podeszłym wieku. Co prawda i osoba młoda może umrzeć nagłą śmiercią, ale firmy pożyczkowe najwyraźniej wychodzą z założenia, że seniorzy nie są dla nich atrakcyjną grupą docelową i mogą ich wykluczyć z grona klientów.

Jeśli RRSO jest na poziomie 0%, to na czym zarabia firma oferująca “chwilówki”?

RRSO 0% występuje w ofertach promocyjnych, których celem jest zainteresowanie klienta ofertą pożyczkodawcy. Co więcej, od pewnego czasu na rynku dostępne są propozycje nie tylko bez kosztów, ale i z premią pieniężną. Nie ukrywamy, że takie oferty lubimy najbardziej, ponieważ można na nich po prostu zarobić.

Można zakładać, że tak jak wszelkie działania marketingowe, tak i koszty udzielania pożyczek promocyjnych są wkalkulowane w cenę innych produktów, w tym przypadku „standardowych” kredytów.

W jaki sposób organizator promocji weryfikuje moją tożsamość?

Dzieje się to na ogół dwuetapowo. Po złożeniu wniosku o pożyczkę dzwoni konsultant, by upewnić się, że wnioskodawca jest zainteresowany pożyczeniem pieniędzy, potwierdzić dane wpisane w formularzu. Kolejny krok to dokonanie przelewu w wysokości 1 gr lub 1 zł z własnego rachunku na wskazane konto. Po udzieleniu pożyczki pieniądze wracają na rachunek, z którego zostały przekazane.

Inna możliwość to powiązanie weryfikacji tożsamości z badaniem zdolności kredytowej. W tej wersji, po złożeniu wniosku kredytowego, klient jest przekierowywany ze strony pożyczkodawcy do witryny banku, w którym uczestnik akcji ma swój podstawowy rachunek. Zalogowanie do bankowości elektronicznej stanowi potwierdzenie personaliów, a przeanalizowanie konta przez specjalny program pozwala określić zdolność kredytową.

Czy udział w promocji wiąże się z koniecznością wniesienia opłaty przygotowawczej/rejestracyjnej?

Nie, istotą promocji „chwilówek” jest brak jakichkolwiek kosztów, oczywiście pod warunkiem, że zobowiązanie zostanie spłacone w ustalonym terminie.

Czy chcąc uczestniczyć w promocji, trzeba dostarczyć zaświadczenie o zarobkach od pracodawcy, ewentualnie w inny sposób udowodnić posiadanie stałych dochodów?

Nie, nie ma takiej potrzeby. Część pożyczkodawców zadawala się ustnym oświadczeniem pożyczkobiorcy o wysokości jego dochodów i zobowiązań. Inni ustalają to pośrednio, wykorzystując wspomniany wyżej specjalny program analizujący wpływy i obciążenia rachunku bankowego uczestnika promocji.

Czy mogę wziąć udział w promocji, jeśli figuruję w rejestrach Biura Informacji Kredytowej lub w którejś z baz dłużników?

Jeśli korzystasz z jakiegokolwiek produktu kredytowego (np. karty kredytowej, limitu w koncie), to Twoje dane są w BIK-u i nie ma w tym nic złego. Chyba że nie spłacasz swoich zobowiązań terminowo, wówczas masz niską ocenę punktową, przez co możesz otrzymać gorsze warunki pożyczki.

Większość firm oferujących „chwilówki” nie współpracuje z BIK. Sprawdzają za to, czy klient jest w którymś z rejestrów dłużników. Jeśli Twoje dane są w jednym z nich, to możesz się spotkać z odmową udzielenia pożyczki.

Co się stanie, jak nie spłacę promocyjnej pożyczki w terminie?

W takim przypadku wielu organizatorów promocji nie wypłaci premii. To najmniej bolesna „kara” za opóźnienie. Ponadto trzeba ponieść wszelkie koszty związane z udzieleniem pożyczki, a także zapłacić opłaty związane z opóźnieniem. W skrajnym przypadku, gdyby doszło do postępowania sądowego i egzekucji komorniczej, będzie Cię to bardzo drogo kosztowało.

Tak więc, jeśli zdecydujesz się na skorzystanie z oferty promocyjnej pożyczki, upewnij się, że będziesz w stanie ją spłacić w terminie.

Rozsądek nade wszystko

Nie da się ukryć, że pożyczenie pieniędzy za darmo, na dodatek z możliwością uzyskania za to premii gotówkowej, to bardzo kusząca propozycja. Zanim podejmiesz decyzję, przeczytaj dokładnie informacje na temat oferty, pomyśl, czy nie wydarzy się nic, co przeszkodziłoby Ci w terminowej spłacie zobowiązania, a jeśli zdecydujesz się na wzięcie pożyczki, pilnuj terminów regulowania rat. Rozwaga i odpowiedzialność to cechy, które powinny cechować każdego pożyczkobiorcę.

Z drugiej strony, nie trzeba się bać “chwilówek” czy kredytów. To najbardziej powszechne produkty kredytowe, które pozwalają spełniać marzenia, realizować plany, ratują w nieoczekiwanych sytuacjach.

Uważasz, że coś jeszcze powinno się znaleźć w naszym poradniku? Pisz śmiało, przemyślimy Twoją propozycję.