Konta i promocje bankowe – Najlepszekonto.pl

My analizujemy konta bankowe. Ty je wybierasz.

Konta i promocje bankowe – Najlepszekonto.pl

BIK – wszystko co powinieneś o nim wiedzieć

Krzysztof Duliński
Krzysztof Duliński

Dziennikarz z doświadczeniem w roli rzecznika prasowego i specjalisty ds. public relations. W wolnych chwilach lubi czytać i odkrywać nowe miejsca podczas górskich wędrówek.

BIK – wszystko co powinieneś o nim wiedzieć
Źródło: strona bik.pl

Co to jest BIK?

Zacznijmy od zupełnie podstawowej rzeczy, czyli rozróżnienia dwóch różnych instytucji, których nazwy brzmią bardzo podobnie. BIK, czyli Biuro Informacji Kredytowej, gromadzi informacje o osobach korzystających z produktów kredytowych, natomiast BIG, czyli Biuro Informacji Gospodarczej, zbiera dane na temat dłużników, czyli osób zalegających ze spłatą zobowiązań.

Kilka słów o BIG-u

Zanim przejdziemy do dalszych zagadnień związanych z BIK-iem, zatrzymajmy się na moment przy BIG-u, czyli Biurze Informacji Gospodarczej, by pokazać ewidentną różnicę między tymi podmiotami.

Tak naprawdę, BIG to trzy instytucje: Krajowy Rejestr Długów, InfoMonitor oraz Europejski Rejestr Informacji Finansowej. Do wszystkich, choć w różnym zakresie, trafiają informacje o należnościach, które nie zostały zapłacone w terminie. Wpis jest wprowadzany, gdy od terminu zapłaty rachunku, którego wysokość przekracza 200 zł (w przypadku przedsiębiorców – 500 zł), minęło 30 dni. Dodatkowy warunek to 30 dni karencji od chwili powiadomienia dłużnika o zamiarze wpisania jego danych do BIG.

Osoby indywidualne mogą trafić do Rejestru Dłużników (tzw. czarna lista dłużników), zalegając z opłatami dla dostawców wszelakich usług (gazu, prądu, operatorów telefonii komórkowej, telewizji satelitarnej itp.), zaś firmy, gdy nie regulują terminowo należności wobec swoich kontrahentów.

Biuro Informacji Kredytowej, czyli zbiór informacji o kredytobiorcach

Wróćmy do BIK, czyli bazy, do której wpisywane są informacje o wszelkich produktach kredytowych, z których korzysta dana osoba, przede wszystkim o kredytach i pożyczkach, ale i limitach kredytowych w koncie, kartach kredytowych, a nawet zakupach na raty. Rejestr BIK jest to więc zbiór danych o osobach, które z różnych przyczyn korzystają z pożyczonych pieniędzy.

Nie ma w tym nic złego, wręcz przeciwnie. Długa i pozytywna historia kredytowa zapisana w BIK-u może być dużym atutem w chwili, gdy będziesz chciał zaciągnąć kredyt. Widząc, że w przeszłości rozsądnie gospodarowałeś swoimi finansami, terminowo regulowałeś swoje zobowiązania, bank zakwalifikuje Cię do grupy obniżonego ryzyka i zaoferuje Ci korzystniejsze warunki kredytu. Ma to olbrzymie znaczenie przy kredytach hipotecznych zaciąganych na kwoty liczone w setkach tysięcy złotych. W ich przypadku 0,1 p.p. różnicy w wysokości prowizji czy oprocentowania przekłada się na znaczne oszczędności dla kredytobiorcy.

W gorszej sytuacji są osoby, które nie mają historii kredytowej i Biuro Informacji Kredytowej nie może przygotować ich oceny punktowej. Tacy klienci są dla banków i innych instytucji finansowych „białą kartą”, nie sposób przewidzieć, jak będą się wywiązywali ze spłaty zobowiązań, więc analityk kredytowy z ostrożności zarekomenduje zakwalifikowanie takiego pożyczkobiorcy do grupy podwyższonego ryzyka.

Jak sprawdzić zadłużenie w BIK?

Takie pytanie stawia wiele osób, choć nie jest ono nazbyt ścisłe. Wysokość swojego zadłużenia powinieneś sprawdzić w instytucji finansowej (banku, SKOK-u, firmie pożyczkowej), w której zaciągnąłeś zobowiązanie. Natomiast raport BIK powie Ci, jak jest oceniana Twoja wiarygodność kredytowa, jaką ocenę punktową uzyskałeś.

Zamiast więc pytać: jak sprawdzić zadłużenie w BIK?, powinieneś postawić sobie znacznie ważniejsze pytanie: Jaki jest mój scoring BIK, jaka jest moja ocena punktowa? Pojęcia te występują w raporcie BIK, a ich omówienie znajdziesz poniżej.

Jak uzyskać darmowy raport BIK?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami każda osoba może poprosić raz na 6 miesięcy o bezpłatną wersję informacji zapisanych na jej temat w rejestrach BIK. Przed laty taki dokument nosił nazwę „informacja ustawowa”, obecnie poprawna jego nazwa brzmi „kopia danych”.

Warunkiem jego otrzymania jest złożenie stosownego wniosku na jeden z trzech sposobów:

  • ze swojego konta na stronie www.bik.pl (konieczna jest wcześniejsza rejestracja);
  • w formie papierowego podania wysłanego na adres Biura;
  • w formie papierowego podania złożonego w Centrum Obsługi Klienta BIK przy ul. Postępu w Warszawie.

Infolinia BIK może Ci udzielić odpowiedzi na temat funkcjonowania BIK i jego oferty, ale nie możesz na niej złożyć wniosku o darmowy raport BIK.

Czas oczekiwania na zamówiony dokument może wynieść nawet 30 dni. Znajdują się w nim tylko podstawowe informacje dotyczące historii kredytowej wnioskodawcy, np. czy jakaś instytucja ma zastrzeżenia do spłacania przez niego zobowiązań, ale bez podania jej nazwy.

Mimo ograniczonego zakresu informacji i konieczności długiego oczekiwania na dokument warto pobrać darmowy raport BIK, by sprawdzić, czy dane są poprawne, czy przez przypadek w zestawieniu nie figuruje kredyt, którego nie zaciągałeś.

Ile kosztuje i co zawiera raport BIK?

Pełny zestaw wiadomości znajduje się w raportach płatnych. Pojedynczy raport BIK kosztuje 39 zł, a pakiet 12 szt. (wraz z dodatkowymi usługami: alerty BIK, wskaźnik BIK, zastrzeżenie kredytowe) – 99 zł. W obu przypadkach zainteresowany otrzymuje także usługę zastrzeganie dokumentów.

Raport BIK można zamówić na stronie internetowej. Zawiera informacje z rejestrów Biura Informacji Kredytowej oraz z bazy BIG InfoMonitor, co pozwala prześledzić historię spłaty poszczególnych pożyczek oraz szczegóły innych zobowiązań (np. rachunków za prąd, gaz, telefon itp.). Podział danych na kilka sekcji pozwala na szybką ocenę swojej sytuacji:

  • wskaźnik BIK pokazuje, czy masz aktualnie jakieś problemy z regulowaniem należności;
Kliknij, aby powiększyć
Źródło: strona bik.pl
  • ocena punktowa, czyli scoring wskazuje, czy należysz do klientów godnych zaufania czy może raczej do takich, do których należy podchodzić z ostrożnością. Obszernie omawiamy ten temat poniżej;
Kliknij, aby powiększyć
Źródło: strona bik.pl
  • podsumowanie spłacanych kredytów – tabelaryczne ujęcie informacji o spłacanych kredytach pozwalające na błyskawiczną ocenę sytuacji;
Kliknij, aby powiększyć
Źródło: strona bik.pl

kolor zielony - wszystko spłacane w terminie

kolor żółty - wystąpiły opóźnienia

kolor czerwony – kredyt nie jest spłacany

  • postęp w spłacie kredytu;
Kliknij, aby powiększyć
Źródło: strona bik.pl
  • szczegółowa historia spłaty.
Kliknij, aby powiększyć
Źródło: strona bik.pl

Scoring, czyli ocena punktowa

Zaciągając kredyt, terminowo spłacając kartę kredytową, korzystając z limitu zadłużenia w koncie lub kupując coś na raty, „pracujesz” na swoją historię kredytową w Biurze Informacji Kredytowej. Im będzie ona bogatsza i na dodatek pozbawiona „plam” w postaci informacji o nierzetelnym regulowaniu zobowiązań, tym większe szanse, że otrzymasz atrakcyjniejsze warunki kredytu, będziesz bowiem postrzegany jako wiarygodny i rzetelny klient.

Gdy chcesz pożyczyć pieniądze, instytucja finansowa pyta Cię o dochody i wysokość zobowiązań kredytowych, kwotę płaconych co miesiąc rachunków, by określić Twoją zdolność kredytową i ocenić, czy będziesz w stanie spłacić nową pożyczkę. Niezależnie od tego ocenia też ryzyko, że raty nie będą regulowane w terminie. Pomocna jest w tym ocena punktowa, czyli tzw. scoring (ang. score - wynik) obliczana według skomplikowanego algorytmu w przedziale od 1 do 100 punktów.

Im Twoja ocena punktowa jest wyższa, tym mniejsze ryzyko kłopotów ze spłatą zobowiązania, mniej prawdopodobne jest poniesienie przez pożyczkodawcę kosztów związanych z odzyskiwaniem długu. W tej sytuacji kredytodawca bez długiego zastanawiania się podejmie pozytywną decyzję kredytową, chętnie pożyczy Ci pieniądze na atrakcyjnych warunkach.

Co wpływa na scoring?

Czynniki decydujące o ocenie punktowej można podzielić na 4 grupy:

  • terminowość – algorytm sprawdza, czy zdarzały Ci się opóźnienia w spłacie zobowiązań, ile one trwały i jakich kwot dotyczyły;
  • korzystanie – umiarkowane wykorzystywanie limitów kart kredytowych, okazyjne sięganie po kredyty konsumpcyjne wpływa pozytywnie na ocenę punktową;
  • wnioskowanie – to element, którego najbardziej boją się poszukujący najlepszej oferty kredytowej, bo wiele zapytań w krótkim czasie, zwłaszcza zakończonych decyzją odmowną, obniża wiarygodność klienta. Warto jednak wiedzieć, że wnioski o ten sam rodzaj produktu (np. kredyt gotówkowy) złożone w okresie 14 dni traktowane są jako jedno zapytanie i nie mają wpływu na scoring;
  • doświadczenie – w tym przypadku duże znaczenie ma wspominana już kilkakrotnie długa i bogata kartoteka korzystania z produktów kredytowych. Dlatego w interesie kredytobiorcy jest wyrażenie zgody na przetwarzanie historii spłaty kredytu także po zapłaceniu ostatniej raty.

Musisz wiedzieć, że ocena punktowa jest wartością zmienną, różnice w jej wysokości mogą być znaczące. Choćby dlatego, że bank wpisze do rejestru informację o opóźnieniu w spłacie pożyczki czy zadłużenia z karty kredytowej, z historii „wypadnie” zapis o spłaconym terminowo kredycie.

Jak widzisz, scoring nie zależy od tajemniczych parametrów, ale od czynników, na które masz wpływ. Pamiętając o nich, możesz znacząco podnieść/obniżyć swoją ocenę, a zarazem wiarygodność kredytową i tym samym otrzymać lepsze/gorsze warunki pożyczki.

Alerty BIK

To bardzo przydatna usługa chroniąca w sytuacji utraty dokumentu tożsamości lub kradzieży danych osobowych. Korzystając z alertów BIK otrzymujesz informację o każdej próbie zaciągnięcia kredytu na Twoje dane oraz w chwili, gdy jesteś sprawdzany w Rejestrze Dłużników BIG Info Monitor. Może to być sygnał, że ktoś próbuje na Twoje nazwisko zawrzeć umowę u operatora telefonicznego, dostawcy telewizji czy innego usługodawcy.

Koszt aktywacji alertów BIK wynosi 24 zł rocznie. Możesz tego dokonać na tej stronie BIK.

Zastrzeganie dokumentów

Wszyscy klienci BIK mogą korzystać z bezpłatnego zastrzegania dokumentów. Pozwala to „wyłączyć” dowód osobisty z obiegu, uniemożliwia zaciągnięcie zobowiązania na Twoje dane.

Zastrzeżenia możesz dokonać z dowolnego miejsca na świecie, kiedy tylko zorientujesz się, że utraciłeś dokument, wystarczy jedno kliknięcie po zalogowaniu się na konto na stronie BIK.

Po jakim czasie kredyt jest widoczny w BIK?

Do 2016 r. instytucje finansowe miały obowiązek aktualizowania danych w BIK raz na miesiąc. Po nowelizacji prawa bankowego częstotliwość przekazywania informacji do rejestru została zwiększona do 7 dni. Z kolei przepisy dotyczące Biura Informacji Kredytowej również dają tej instytucji 7 dni na wprowadzenie zmian.

Teoretycznie więc zapis o nowym zapytaniu o kredyt czy zaciągnięciu kolejnego zobowiązania powinien się pojawić w BIK najpóźniej po 14 dniach. W praktyce jest to zdecydowanie krótszy czas, gdyż banki, SKOK-i i BIK wymuszają na sobie szybkie działania, by dostępne dane były jak najbardziej aktualne. W rezultacie zapisy są aktualizowane nawet 2 razy w tygodniu.

O czym instytucje finansowe informują BIK?

Dodajmy, że zakres informacji przekazywanych do BIK-u nie dotyczy tylko podpisania nowej umowy o produkty kredytowe czy rozwiązania dotychczasowej, ale także zmian warunków spłaty kredytu (np. po renegocjowaniu warunków pożyczki z klientem), aktualnego poziomu zadłużenia (dotyczy to zarówno „typowych” kredytów, jak i zakupów ratalnych czy limitów kredytowych) czy innych okoliczności z nim związanych (np. czas opóźnienia w spłacie, kwota zaległości).

Instytucje, które nie wywiązują się rzetelnie z obowiązku przekazywania informacji, mogą zostać ukarane grzywną do 30 tys. zł.

Czas przechowywania historii kredytowej

Informacje o zaciągniętych zobowiązaniach są przechowywane już od momentu złożenia wniosku o kredyt czy pożyczkę i pozostają w rejestrach BIK aż do chwili spłaty ostatniej raty, zaprzestania korzystania z karty kredytowej czy limitu w koncie.

Zasada ta nie dotyczy produktów, które zostały spłacone z opóźnieniem przekraczającym 60 dni. W ich przypadku dane są przechowywane w rejestrach BIK przez 5 lat i nie ma możliwości ich usunięcia. Takie są przepisy i nic na to nie poradzisz. Czyszczenie BIK nie polega na usuwaniu niewygodnych dla kredytobiorcy danych, ale na korekcie nieprawdziwych lub nieaktualnych informacji.

Warto, byś wiedział, że możesz wyrazić zgodę, aby historia Twojego zobowiązania była widoczna także po uregulowaniu ostatniej raty, rozwiązaniu umowy o kartę kredytową czy limit w koncie. Przyda się to w chwili wnioskowania o kolejny produkt kredytowy. Jak wspominaliśmy, brak historii kredytowej działa na niekorzyść pożyczkobiorcy, kredytodawcy nieufnie podchodzą do klientów, o których nie mają żadnych informacji.

Działania „prewencyjne”

Jak widzisz, w zasobach BIK może się znajdować bardzo wiele danych, które będą miały istotny wpływ na warunki Twojego kredytu. Rozważając jego zaciągnięcie, zwłaszcza kredytu hipotecznego opiewającego na kilkaset tysięcy złotych, warto dokładnie sprawdzić poprawność informacji w rejestrach BIK. Po stwierdzeniu nieścisłości (np. brak informacji o spłaconym kredycie, zamkniętym limicie w koncie) powinieneś zwrócić się o ich usunięcie do kredytodawcy, który nie wywiązał się ze swoich obowiązków i nie dokonał zmian.

Możliwe, że wszystkie należności regulujesz terminowo, ale Twój scoring nie będzie wysoki. Powodem może być krótka, zawierająca niewiele informacji historia kredytowa. W tej sytuacji, planując zaciągnięcie większego zobowiązania z wyprzedzeniem możesz pomyśleć o skorzystaniu z karty kredytowej (uważaj na wysokość limitu, który może ograniczyć Twoją zdolność kredytową), kupieniu czegoś na raty i wywiązywaniu się terminowo z płatności, by w ten sposób „zarobić” dodatkowe punkty.

Karty kredytowe nie tylko pomagają zbudować pozytywną historię kredytową i wysoki scoring BIK. Jeśli będziesz z nich umiarkowanie aktywnie korzystać możesz dodatkowo zyskać kilkaset złotych premii. Zobacz nasz ranking kart kredytowych i przekonaj się sam!

Zaznaczmy, że najistotniejszym czynnikiem przy tworzeniu oceny punktowej jest terminowość regulowania należności, dlatego Twoim priorytetem powinno być unikanie zaległości, które popsują Twój obraz w BIK.

Dobrze jest też unikać maksymalnego wykorzystywania dostępnych limitów (na karcie kredytowej, debetu), bo to może wzbudzić obawy analityka kredytowego, że kiedyś przeszarżujesz i będziesz miał kłopot z terminowym uregulowaniem zobowiązania. Umiarkowane korzystanie z pieniędzy banku pokaże Cię jako osobę rozsądną, potrafiącą zarządzać swoimi finansami.

Wcześniejsze zajrzenie do raportu BIK pozwoli uniknąć kłopotliwych sytuacji związanych z odmową udzielenia kredytu czy zaproponowania go na mało atrakcyjnych warunkach, dzięki czemu załatwienie formalności będzie szybsze i mniej stresujące.

Powtórzmy raz jeszcze, że jeśli wzorowo regulujesz swoje zobowiązania, to opłaca się wyrazić zgodę na przetwarzanie informacji na ich temat także po ich spłacie, by liczba pozytywnych wpisów na Twój temat była jak najdłuższa. Pozytywna historia w BIK „pracuje” na Twoją korzyść.

Świadomy klient = spokojny klient

Przedstawiliśmy kompendium wiedzy na temat Biura Informacji Kredytowej. Teraz, rozmawiając z doradcą kredytowym o kolejnej pożyczce, słysząc o BIK-u, nie będziesz się gorączkowo zastanawiał co to jest BIK?, jak sprawdzić zadłużenie w BIK?, ale wyposażony w zdobytą wiedzę spokojnie przeanalizujesz przekazywane Ci informacje, bo będziesz wiedział, co znajduje się w rejestrach BIK, jak poprawić swoją ocenę punktową, po jakim czasie kredyt jest widoczny w BIK.

Tym samym załatwisz wszystkie formalności związane z pożyczką sprawnie i bez niepotrzebnego stresu.