Konta i promocje bankowe – Najlepszekonto.pl

My analizujemy konta bankowe. Ty je wybierasz.

Konta i promocje bankowe – Najlepszekonto.pl

Banki spółdzielcze vs SKOK-i – podobieństwa i różnice

Krzysztof Duliński
Krzysztof Duliński

Dziennikarz z doświadczeniem w roli rzecznika prasowego i specjalisty ds. public relations. W wolnych chwilach lubi czytać i odkrywać nowe miejsca podczas górskich wędrówek.

Banki spółdzielcze vs SKOK-i – podobieństwa i różnice

Śmiało można stwierdzić, że spółdzielcze instytucje finansowe działają w cieniu dużych banków. Wystarczy spojrzeć na wartość aktywów: banki komercyjne – 1705 mld zł, banki spółdzielcze – 182 mld zł, Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe – 9,6 mld zł (dane według raportu NBP za rok 2018 r.).

Różnice wynikają po części z tego, gdzie działają i do kogo kierują swoją ofertę poszczególne podmioty. Domeną banków komercyjnych są duże miasta i przedsiębiorstwa. Z kolei banki spółdzielcze i SKOK-i prężnie działają w mniejszych ośrodkach, współpracując z niewielkimi firmami i rzemieślnikami. Zaangażowanie tych instytucji finansowych w życie lokalnych społeczności to temat na obszerne opracowanie.

Co mówi ustawa o funkcjonowaniu banków spółdzielczych?

Podstawą funkcjonowania banków spółdzielczych są aż trzy akty prawne. Zasady ich działania określa ustawa Prawo bankowe, odwołując się do ustawy O funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających, a także, w zakresie nieuregulowanym powyższymi przepisami, ustawa Prawo spółdzielcze.

Założycielami banku spółdzielczego mogą być tylko osoby fizyczne w liczbie minimum 10. Co do zasady, każdy tego typu podmiot powinien być członkiem zrzeszenia tworzonego przez tzw. bank zrzeszający. Kapitał założycielski nowej instytucji nie może być niższy niż równowartość 1 mln euro. Możliwe jest odstąpienie od tej reguły, ale wówczas kapitał zakładanego banku spółdzielczego musi wynosić przynajmniej równowartość 5 mln euro.

Ustawa określa, na jakim terenie może działać bank spółdzielczy (zależy to od jego kapitału założycielskiego), ale dla przeciętnego klienta najważniejszy jest zakres jego działalności. Zgodnie z przepisami banki spółdzielcze mogą m.in.:

  • prowadzić rachunki bankowe,
  • przyjmować depozyty,
  • udzielać kredytów i pożyczek,
  • świadczyć usługi płatnicze i wydawać pieniądz elektroniczny;
  • przeprowadzać operacje czekowe i wekslowe,
  • udzielać i potwierdzać gwarancje bankowe oraz poręczenia,
  • przechowywać przedmioty i papiery wartościowe.

Z usług banków spółdzielczych mogą korzystać zarówno osoby fizyczne, jak i przedsiębiorcy czy osoby prawne.

Najistotniejszą rzeczą odróżniającą popularne BS-y od banków komercyjnych jest kwestia udzielania pożyczek i kredytów oraz gwarancji i poręczeń. Skorzystanie z tych produktów może być uwarunkowane w statucie banku spółdzielczego koniecznością zadeklarowania i wpłacenia przez klienta przynajmniej jednego udziału w danym BS-ie.

O innych specyficznych cechach tego typu podmiotów przeczytasz w tekście “Czego nie wiesz o bankach spółdzielczych?”

Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe – krótka charakterystyka

Ustawa określająca zasady działania Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych mówi, że ich członkiem mogą być osoby fizyczne połączone więzią o charakterze zawodowym lub organizacyjnym. To czysto teoretyczne założenie, bo w praktyce wystarczy uiszczenie wpisowego (nazywanego niekiedy wkładem członkowskim) i wypełnianie comiesięcznych obowiązków (np. wpłata określonej kwoty na rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy), by korzystać z wybranej SKOK.

Zakres oferowanych usług obejmuje:

  • prowadzenie rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych wraz z kartami płatniczymi,
  • udzielanie pożyczek (osobom, które mają określoną liczbę udziałów często na specjalnych zasadach),
  • lokaty terminowe,
  • produkty ubezpieczeniowe.

Mogą z nich korzystać osoby fizyczne, także te prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą.

Zmiany przepisów dokonane w 2012 r. sprawiły, że SKOK-i trafiły pod nadzór Komisji Nadzoru Finansowego.

Banki spółdzielcze a SKOK-i – co je łączy, a co dzieli?

W obu przypadkach mamy do czynienia z podmiotami spółdzielczymi, czyli zrzeszającymi grupę ludzi jednoczących się dla dobra danej organizacji, ale Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe nie są bankami, lecz mają charakter unii kredytowych, które działają na rzecz swoich członków.

Istotne jest, że z usług SKOK-ów mogą korzystać tylko osoby w nich zrzeszone, czyli te, które wypełniły deklarację członkowską i uiściły opłatę wpisową. W przypadku banków spółdzielczych wymóg posiadania udziałów dotyczy tylko osób sięgających po produkty kredytowe.

Przejdźmy teraz do podobieństw w działalności obu podmiotów.

Dla klientów olbrzymie znaczenie ma fakt, że banki spółdzielcze a także SKOK-i podlegają kontroli ze strony Komisji Nadzoru Finansowego, a zgromadzone w nich oszczędności objęte są ochroną Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (w przypadku SKOK-ów gwarancje funkcjonują od 2013 r.).

Zarówno SKOK-i, jak i banki spółdzielcze współpracują z Biurem Informacji Kredytowej, przekazując do BIK informacje o udzielonych zobowiązaniach oraz weryfikując w nim osoby składające wnioski kredytowe. Pod tym względem działania obu instytucji w niczym nie różnią się od postępowania banków komercyjnych.

Warto wiedzieć, że udziały wniesione do banku spółdzielczego oraz SKOK-u można wycofać i podlegają one dziedziczeniu.

Porównanie banków spółdzielczych i SKOK-ów

Banki spółdzielcze

SKOK-i

Forma prawna

podmiot spółdzielczy będący bankiem

podmiot spółdzielczy o charakterze unii kredytowej

Wymóg posiadania udziałów/członkostwa

tylko przy korzystaniu z produktów kredytowych (opcjonalnie)

tak

Liczba podmiotów

549

29

Liczba udziałowców/członków

951 741

1 398 363

Współczynnik wypłacalności

17,7% *

3,7% * *

Ochrona Bankowego Funduszu Gwarancyjnego

tak

tak

Nadzór Komisji Nadzoru Finansowego

tak

tak

Współpraca z Biurem Informacji Kredytowej

tak

tak

Dane dotyczące banków spółdzielczych pochodzą ze strony kzbs.pl, a te opisujące SKOK-i ze Sprawozdania Zarządu z działalności KSKOK za rok 2018 r.  *  Ustawa prawo bankowe wymaga współczynnika wypłacalności na poziomie 8%, a zalecenia KNF mówią o wskaźniku 13,25% **Podana wartość dotyczy wszystkich Kas prowadzących działalność operacyjną. Wymagany współczynnik - 5%. W przypadku Kas, w których działały organy statutowe wynosił on 5,2%.

SKOK a bank komercyjny – różnice

Najistotniejszą różnicą jest cel działalności. Banki komercyjne nastawione są na zysk, oferowanie swoich usług coraz szerszej rzeszy klientów. Natomiast zgodnie z ideą SKOK-ów Kasy powinny działać dla dobra swoich członków, udostępniać im produkty, z których nie mogliby skorzystać w komercyjnych instytucjach finansowych ze względu na niskie dochody lub inne przeszkody – zwłaszcza kredyty i pożyczki.

Warto też zwrócić uwagę na formę prawną: jak już kilkukrotnie wspominaliśmy, SKOK-i działają jako spółdzielnie i świadczą usługi tylko dla osób w nich zrzeszonych. Z kolei banki komercyjne funkcjonują jako spółki akcyjne, których oferta dostępna jest dla każdego, nie tylko dla ich akcjonariuszy.

Każdy ma swoje miejsce w systemie

Każdy musi samodzielnie podjąć decyzję, z jakich usług finansowych i gdzie skorzysta – w banku komercyjnym, banku spółdzielczym, czy Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej. Decydującym czynnikiem winna być atrakcyjna oferta odpowiadająca potrzebom danej osoby, a nie forma prawna oferującego ją podmiotu.

Wizerunek banków spółdzielczych i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych naznaczony jest w Polsce piętnem wielu bankructw, do których doszło w ostatnich latach. Nie można jednak oceniać przez ten pryzmat całego sektora spółdzielczego, gdyż pełni on bardzo istotną rolę w polskim systemie finansowym, stanowi istotne uzupełnienie oferty banków komercyjnych. Nadzór KNF nad BS-ami i SKOK-ami oraz ochrona zgromadzonych w nich oszczędności przez BFG oznaczają bezpieczeństwo środków powierzonych tym instytucjom przez klientów indywidualnych.