Słownik pojęć bankowych

Słownik pojęć bankowych

Na łamach serwisu najlepszekonto.pl możesz trafić na pojęcia w stylu automatyczne oszczędzanie, przelew SEPA, SORBNET, numer IBAN, BlueCash, itd. Zapewne większość z tych określeń jest Ci znana lub rozumiesz je intuicyjnie (np. ROR, konto oszczędnościowe, lokata). Niemniej jednak dla ścisłości postanowiliśmy stworzyć mini słowniczek najczęściej pojawiających się pojęć bankowych. Obok każdego terminu prezentujemy krótkie wyjaśnienie oraz w większości przypadków także odsyłacz do artykułu, który przybliży Ci daną tematykę.

  1. Automatyczne oszczędzanie - usługa bankowa polegająca na automatycznym pobieraniu drobnych kwot przez bank z konta klienta, które następnie trafiają na rachunek oszczędnościowy. W praktyce określone operacje bankowe, np. płatności kartą debetową, są zazwyczaj zaokrąglane do wybranej przez klienta kwoty (np. do 5 zł), a nadwyżka przekazywana jest na konto oszczędnościowe. Więcej o tej usłudze piszemy na tej stronie.
  2. Awizowanie - termin używany w odniesieniu do wypłat większych kwot gotówki w oddziałach banku. Awizowanie wypłaty oznacza wcześniejsze jej zgłoszenie w banku, aby pracownicy mogli przygotować określoną sumę na wybrany przez klienta dzień. Kwoty gotówki, które wymagają takiego zgłoszenia, ustalane są przez każdy bank odrębnie.
  3. Bank - instytucja finansowa prowadząca działalność polegającą na przyjmowaniu wkładów pieniężnych (depozytów bieżących i terminowych), udzielaniu kredytów i gwarancji bankowych, wydawaniu instrumentów pieniądza elektronicznego. Wymienione czynności są zastrzeżone wyłącznie dla banków (samo słowo bank jest także pojęciem zamkniętym, którym określa się podmioty działające na mocy określonej ustawy), inne czynności bankowe, które mogą wykonywać także inne instytucje (np. SKOK-i) to m.in. operacje czekowe i wekslowe, wydawanie kart płatniczych czy prowadzenie rozliczeń w walutach obcych. Podstawowy podział banków to bank centralny (w Polsce to NPB) oraz banki operacyjne (obsługujące klientów masowych).
  4. Bank spółdzielczy - instytucja finansowa prowadząca działalność bankową w formie spółdzielni. Ustawą, która określa formę prawną takiego banku, jest Prawo spółdzielcze, a sama spółdzielnia to dobrowolne zrzeszenie osób, które prowadzi działalności w interesie swoich członków. Ten szczegół odróżnia banki spółdzielcze od pozostałych banków (np. działających jako spółki akcyjne), które to nastawione są na osiąganie zysku. Obecnie w Polsce istnieją dwa zrzeszenia banków spółdzielczych – Spółdzielcza Grupa Bankowa oraz Bank Polskiej Spółdzielczości.
  5. Bankowość elektroniczna - składa się na nią każda usługa polegającą na umożliwieniu dostępu do rachunku za pomocą urządzenia elektronicznego (a więc nie tylko komputera czy smartfona, ale również bankomatu lub terminalu płatniczego w sklepie).
  6. Bankowość internetowa - to komunikacja z bankiem za pośrednictwem Internetu, odbywająca się zazwyczaj za pomocą komputera, choć coraz większą popularność zyskują urządzenia mobilne: smartfony czy tablety.
  7. Bankowy Fundusz Gwarancyjny - instytucja powołana przez banki w celu zapewnienia bezpieczeństwa i stabilności systemu bankowego. Podstawowym zadaniem BFG jest ochrona środków należących do klientów, zgromadzonych w bankach komercyjnych i spółdzielczych, a od 2013 r. także w SKOK-ach – depozyty osób fizycznych są gwarantowane do równowartości 100 tys. euro. Fundusz wspiera także polskie banki i podejmuje działania chroniące je przed bankructwem. Więcej o bezpieczeństwie środków w bankach przeczytasz tutaj.
  8. BlueCash - rozwiązanie służące do przelewów natychmiastowych, opracowane przez firmę Blue Media. W praktyce polega to na połączeniu dwóch przelewów wewnętrznych – operator systemu posiada rachunek w banku, z którego wychodzi przelew, oraz w banku, do którego mają wpłynąć pieniądze. Środki klienta przekazywane są w ciągu kilku minut właśnie dzięki takiemu rozwiązaniu – więcej przeczytasz tutaj.
  9. Cashback - usługa bankowa polegająca na możliwości wypłaty gotówki w momencie płacenia kartą za produkty lub usługi. Maksymalna kwota, którą można wypłacić w ten sposób, to 200 zł. Więcej możesz przeczytać na tej stronie.
  10. Depozyt bankowy - środki finansowe złożone przez klienta w banku na czas określony lub nieokreślony. Fachowo można powiedzieć, że to pewnego rodzaju inwestycja, która polega na przekazaniu pieniędzy bankowi, aby ten mógł udzielać kredytów (depozyt jest dla banku zobowiązaniem). Depozyty dzieli się na 1) płatne na żądanie (a'vista), czyli rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe, oraz 2) terminowe, czyli wszelkiego rodzaju lokaty terminowe. Oprocentowanie depozytów zależy od umowy klienta z bankiem i czasu przechowywania środków (rachunki bieżące zwykle nie są oprocentowane, zaś lokaty charakteryzują się odpowiednio wysokim stałym lub zmiennym oprocentowaniem).
  11. Elixir - system wymiany informacji międzybankowych prowadzony przez Krajową Izbę Rozliczeniową. W ramach sesji Elixir banki wymieniają się informacjami o zleceniach płatniczych klientów, a następnie rozliczają w oparciu o wzajemne należności i zobowiązania. Jeżeli chcesz się dowiedzieć, kiedy dojdzie Twój przelew, sprawdź ten artykuł.
  12. Express Elixir - system przelewów natychmiastowych obsługiwany przez Krajową Izbę Rozliczeniową. Środki przekazywane w ramach Express Elixiru docierają na rachunek odbiorcy w ciągu kilku minut, jednak dostępność usługi zależy od tego, czy bank nadawcy i bank odbiorcy są uczestnikami systemu. O usłudze przeczytasz także tutaj.
  13. Emerytura - świadczenie od państwa przyznawane osobom, które ze względu na wiek nie mogą pracować zarobkowo. W Polsce wiek emerytalny mężczyzn i kobiet od 2013 r. jest stopniowo zwiększany, aby docelowo osiągnął 67 lat dla obu płci (poprzednio wynosił 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn). Kwestia emerytur i ich wysokości to ważny problem społeczny. Obecnie mamy w Polsce 3 filary systemu emerytalnego: ZUS, OFE oraz indywidualne konta emerytalne. Eksperci uważają, że pomimo gwarantowanych świadczeń (które mogą być niższe od oczekiwań) należy systematycznie oszczędzać na emeryturę. Im wcześniej zaczniemy, tym lepiej.
  14. HCE - technologia płatności zbliżeniowych oparta na chmurze (ang. Host Card Emulation). Standard jest podobny do popularnego NFC i również pozwala zbliżeniowo płacić telefonem komórkowym, jednak bez konieczności posiadania specjalnej karty SIM i usługi u konkretnego operatora telefonicznego. Więcej o HCE znajdziesz na tej stronie.
  15. IBAN - międzynarodowy standard numeracji rachunków bankowych stworzony do obsługi płatności w Unii Europejskiej. Tak przedstawiony numer konta zawiera na początku kod kraju, potem zaś standardowy numer rachunku w danym państwie. IBAN wymagany jest przy przelewach SEPA. O tym temacie przeczytasz też w tym artykule.
  16. Inflacja - spadek siły nabywczej pieniądza, który przejawia się głównie wzrostem cen dóbr i usług. Inflacja uznawana jest za przyczynę spadku wartości naszych pieniędzy, ponieważ wraz z upływem czasu jesteśmy w stanie kupić mniej za tę samą kwotę. Skutecznym sposobem ochrony przed tym zjawiskiem są depozyty terminowe. Więcej o wpływie inflacji na oszczędności dowiesz się z tej strony.
  17. Kapitalizacja odsetek - dopisywanie odsetek do kapitału po upływie czasu określonego w umowie z bankiem. W przypadku większości lokat terminowych następuje ona po zakończeniu okresu lokowania środków - wtedy klient otrzymuje należne mu odsetki wraz z kapitałem początkowym. Dla kont oszczędnościowych kapitalizacja następuje częściej i regularnie: co miesiąc, kwartał, a nawet codziennie. Więcej o wpływie kapitalizacji na zysk z depozytów terminowych przeczytasz na tej stronie.
  18. Karta debetowa - rodzaj karty płatniczej, czyli instrumentu służącego do płatności bezgotówkowych oraz wypłat gotówki z bankomatów. Karta debetowa wydawana jest do konta bankowego, a jej limit wyznacza stan środków zgromadzonych na rachunku – podczas transakcji (lub kilka dni później) bank pobiera z naszego konta odpowiednią kwotę. Każda płatność standardowymi kartami debetowymi wymaga podania kodu PIN, który zabezpiecza przez nieuprawnionym użyciem karty. Popularną odmianą tych nośników są karty zbliżeniowe, które umożliwiają na szybkie płatności do 50 zł bez podawania kodu PIN. Więcej o różnych rodzajach kart (m.in. o karcie debetowej) przeczytasz pod tym adresem.
  19. Karta kredytowa - instrument płatniczy bazujący na limicie kredytowym udzielanym klientowi przez bank. Instytucja finansowa przyznaje osobie fizycznej bądź przedsiębiorcy określoną kwotę środków do wykorzystania, a klient może płacić kartą w ramach tego limitu. Co miesiąc bank przesyła właścicielowi karty zestawienie transakcji, które należy spłacić do wyznaczonego terminu. Szybkie uiszczenie zobowiązania pozwala zwykle na uniknięcie dość wysokich odsetek od wykorzystanego limitu (wiąże się to z tzw. okresem bezodsetkowym, który najczęściej wynosi miesiąc). W Polsce, w przeciwieństwie do USA, karty kredytowe stanowią mniejszość w portfelach klientów banków.
  20. Karta zbliżeniowa - karta płatnicza z funkcją zbliżeniową, która umożliwia płatność poprzez zbliżenie karty do terminala płatniczego. Transakcje kartami zbliżeniowymi do 50 zł nie wymagają podania numeru PIN, przez co często stają się przyczyną kradzieży środków z konta bankowego klienta. O kartach zbliżeniowych przeczytasz też tutaj.
  21. Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) - instytucja sprawująca nadzór nad rynkiem finansowym w Polsce w celu zapewnienia jego stabilności, bezpieczeństwa oraz ochrony funkcjonujących w nim podmiotów. KNF kontroluje rynek kapitałowy, ubezpieczeniowy (w tym emerytalny) oraz bankowy.
  22. Konto oszczędnościowe - rachunek bankowy, którego głównym celem jest gromadzenie i pomnażanie środków pieniężnych. Od rachunku bieżącego różni się wyższym oprocentowaniem oraz mniej elastycznym dostępem do środków (co często wyraża się w wyższych opłatach za przelewy). Z informacjami o kontach oszczędnościowych zapoznasz się tutaj.
  23. Konto walutowe - depozyt bankowy prowadzony w walucie obcej, płatny na żądanie. Wszystkie operacje na takim rachunku przeprowadzane są w walucie, w związku z czym nie zachodzi potrzeba przewalutowania transakcji na złotówki (i odwrotnie), dzięki czemu przy rozsądnym korzystaniu można sporo zaoszczędzić. Więcej o rachunkach walutowych dowiesz się z tej strony.
  24. Konto wspólne - rachunek prowadzony na rzecz minimum dwóch osób zwanych współwłaścicielami. W zależności od regulacji przyjętych w danym banku takie osoby nie muszą być spokrewnione, istotne jednak, aby posiadały zdolność do czynności prawnych i ten sam status dewizowy. Każdy z posiadaczy konta wspólnego posiada równy zakres praw dysponowania rachunkiem i może samodzielnie rozporządzać środkami zgromadzonymi na koncie, nie może jednak sam zmienić warunków umowy z bankiem (do tego wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli).
  25. Krajowa Izba Rozliczeniowa (KIR) - instytucja pośrednicząca w rozliczeniach między bankami. Spółka powstała w 1992 r. z inicjatywy 16 banków, NBP oraz Związku Banków Polskich. KIR obsługuje m.in. przelewy w systemie ELIXIR i Express ELIXIR, EuroELIXIR oraz wprowadza rozwiązania służące efektywnej wymianie informacji między bankami.
  26. Kredyt - umowa z bankiem, na podstawie której instytucja finansowa udostępnia osobie fizycznej lub prawnej ustaloną kwotę pieniężną na określony cel, a klient zobowiązuje się do zwrotu tej kwoty wraz z odsetkami po upływie przewidzianego w umowie terminu. Do udzielania kredytów uprawnione są tylko banki, a środki na ten cel pochodzą ze zgromadzonych przez klientów depozytów. Z punktu widzenia przeznaczenia wyróżniamy np. kredyty konsumpcyjne (często gotówkowe, na bieżące potrzeby), samochodowe, mieszkaniowe oraz różne typy kredytów dla przedsiębiorców (obrotowe lub inwestycyjne).
  27. Limit w koncie osobistym - nazywany także kredytem w rachunku lub debetem. Jest to typ kredytu umożliwiający klientowi korzystanie ze środków na rachunku przewyższających zgromadzone przez niego środki. Kiedy środki klienta wyczerpią się, korzysta on dalej z konta w ramach udzielonego limitu środków, a każdy wpływ na konto zaliczane są na poczet debetu (spłaty kredytu udzielonego przez bank).
  28. Lokata terminowa - umowa, na podstawie której klient powierza swoje środki pieniężne bankowi na ustalony okres czasu w zamian za określony zysk (odsetki), wynikający z oprocentowania lokaty. Po upływie terminu umownego instytucja finansowa wypłaca klientowi wpłacone przez niego środki wraz z odsetkami. Można powiedzieć, że lokata to pożyczka, której udzielamy bankom – mogą one wtedy obracać naszymi pieniędzmi – w zamian otrzymujemy określony zysk. Jeżeli chcesz efektywnie oszczędzać, sprawdź ten ranking lokat bankowych.
  29. Moneyback - usługa bankowa polegająca na zwrocie klientowi przez bank części wydatków dokonanych przez klienta. Moneybackiem objęte są najczęściej transakcje dokonane kartą płatniczą, a kwoty zwrotu określone są procentowo i nie przekraczają zwykle 100 zł miesięcznie. O moneybacku przeczytasz w tym artykule.
  30. NFC - technologia płatności zbliżeniowych (ang. Near Field Communication) pozwalająca na płacenie telefonem tak jak kartą zbliżeniową. NFC do działania wymaga do działania specjalnej karty SIM i usługi u operatora komórkowego, który umożliwia taką usługę (w Polsce są to Orange i T-Mobile), a także odpowiedniego modelu smartfonu wyposażonego w antenę zbliżeniową (NFC). O tym sposobie płatności przeczytasz tutaj.
  31. NRB - numer rachunku bankowego, czyli standard, w jakim zapisywane są numery kont bankowych. W Polsce NRB składa się z 26 cyfr: 2 cyfr sumy kontrolnej, 8 cyfr identyfikujących bank oraz 16 cyfr oznaczających rachunek klienta w danym banku. O NRB i jego relacji do IBAN dowiesz się z tego artykułu.
  32. Pełnomocnictwo do konta - pojęcie prawne oznaczające upoważnienie innej osoby do zarządzania środkami na rachunku bankowym. Pełnomocnikiem może być dowolna osoba o pełnej zdolności do czynności prawnych, jednak musi złożyć wzór podpisu w obecności pracownika banku lub notariusza. W zależności od rodzaju pełnomocnictwa (ogólne - szczegółowe) osoba upoważniona do konta może dysponować nim tak, jak główny właściciel (z nielicznymi wyjątkami), lub mieć prawo do określonych czynności (np. tylko wpłaty i wypłaty gotówki, przelewy itd). Odpowiedzialność za działania pełnomocnika ponosi posiadacz rachunku, może on także w każdej chwili odwołać pełnomocnictwo.
  33. Podatek Belki - inaczej podatek od dochodów kapitałowych. Jest to zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych, który naliczany jest od odsetek z depozytów terminowych, pożyczek i innych instrumentów finansowych. W 2012 r. zmienił się sposób obliczania tego podatku, co w konsekwencji doprowadziło do prawie całkowitego zniknięcia z rynku lokat jednodniowych. Aktualnie podatek Belki wynosi 19%. Więcej o wpływie tego podatku na zyski z lokat przeczytasz na tej stronie.
  34. Polecenie zapłaty - typ polecenia przelewu, którego inicjatorem jest odbiorca. Właściciel rachunku wyraża zgodę na comiesięczne obciążanie jego rachunku przez wybranego odbiorcę, który dostarcza odpowiednie zlecenie (np. fakturę) i na tej podstawie bank pobiera z konta należność za produkty lub usługi. Polecenie zapłaty jest częstym sposobem regulowania płatności o zmiennej kwocie np. za wodę, prąd czy gaz.
  35. Przelew bankowy - metoda płatności bezgotówkowych polegająca na elektronicznym transferze środków między nadawcą i odbiorcą na podstawie polecenia przelewu. Nadawca przelewu zleca bankowi obciążenie swojego rachunku i przekazanie środków do odbiorcy przelewu. Więcej o tym sposobie rozliczeń i jego historii w Polsce przeczytasz tutaj.
  36. Przelew natychmiastowy (ekspresowy) - przelew bankowy, który dociera na konto odbiorcy w czasie krótszym niż standardowy przelew w systemie Elixir (nawet w ciągu 15 minut). W Polsce istnieją dwa systemy takich przelewów: BlueCash obsługiwany przez firmę Blue Media oraz Express Elixir obsługiwany przez Krajową Izbę Rozliczeniową. Z informacjami o przelewach natychmiastowych zapoznasz się pod tym adresem.
  37. Przelew SEPA - usługa przesyłania środków w walucie EUR pomiędzy bankami na terenie Unii Europejskiej oraz Islandii, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii. Przelew SEPA dochodzi na konto bankowe adresata w jeden dzień roboczy.
  38. Rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy (ROR) - podstawowy typ depozytu bankowego służący do gromadzenia środków pieniężnych i prowadzenia rozliczeń gotówkowych i bezgotówkowych. Banki oferują klientom szereg udogodnień w zamian za możliwość dysponowania zdeponowanymi środkami – karty debetowe, kredyty, bezpłatne przelewy środków, wypłaty z bankomatów itp.
  39. Rada Polityki Pieniężnej - najważniejszy organ Narodowego Banku Polskiego, odpowiedzialny za kształtowanie polityki monetarnej, wysokość stóp procentowych oraz plan działalności banku centralnego. Przewodniczącym Rady jest prezes NBP, pozostałych 9 członków wybierają Prezydent, Sejm i Senat (każdy organ po trzech członków). Rada zbiera się na początku każdego miesiąca na dwudniowych posiedzeniach decyzyjnych, na których ustala bieżące stawki stóp procentowych NBP, natomiast w trakcie miesiąca następują posiedzenia jednodniowe.
  40. SORBNET - dosłownie: System Obsługi Rachunków Banków w Narodowym Banku Polskim to system prowadzony przez NBP, służący do dokonywania rozliczeń wysokokwotowych. SORBNET należy do systemów rozliczanych w czasie rzeczywistym (ang. Real Time Gross Settlement), a od 1998 roku działa w oparciu o elektroniczny system wymiany danych.
  41. SKOK - dosłownie: spółdzielcza kasa oszczędnościowo – kredytowa, czyli instytucja spółdzielcza, której członkami są osoby połączone więzią o charakterze zawodowym lub organizacyjnym. SKOK-i są instytucjami finansowymi działającymi w oparciu o odrębne ustawy, jednak nie są bankami, o czym często zapominają klienci. Kasy gromadzą kapitał osób fizycznych i z tych środków udzielają pożyczek swoim członkom. Od grudnia 2012 SKOK-i objęte są nadzorem KNF, która zajęła się ich restrukturyzacją.
  42. Spread walutowy - widełki cenowe pomiędzy ceną kupna i sprzedaży. Spread to różnica między ceną kupna i ceną sprzedaży danej waluty wyrażona najczęściej w procentach. Spread jest zyskiem banku z obrotu walutami, a wynika to z wyższej wartości kursu sprzedaży waluty niż kursu jej kupna. Z punktu widzenia klienta najlepszy jest jak najniższy spread, gdyż wtedy straty związane z nabyciem i zbyciem walut nie są tak dotkliwe.
  43. Stopy procentowe banku centralnego - cena, po jakiej bank centralny (w Polsce – NBP) udziela bankom kredytów lub sprzedaje papiery wartościowe. Podstawowe stopy procentowe: depozytowa, redyskontowa, lombardowa i referencyjna ustalane są przez Radę Polityki Pieniężnej na comiesięcznych posiedzeniach. Najważniejsze znaczenie dla systemu bankowego ma stopa referencyjna, która w dużym stopniu wpływa na politykę banków w zakresie depozytów i kredytów. Więcej o stopach procentowych przeczytasz na tej stronie.
  44. WIBID - roczna stopa procentowa, jaką płacą banki za środki przyjęte w depozyt od innych banków. WIBID wpływa na oprocentowanie lokat dla klientów indywidualnych i biznesowych (np. WIBID O/N jest używany przez banki do ustalania oprocentowania lokat overnight).
  45. WIBOR - wysokość oprocentowania kredytów na polskim rynku międzybankowym. Wyznaczana jest jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania podawanych przez banki będące uczestnikiem systemu. WIBOR w dużej mierze wpływa na wysokość oprocentowania kredytów dla osób fizycznych.
  46. Zlecenie stałe - dyspozycja przekazywania określonej sumy pieniędzy w ustalonych porach (np. konkretnego dnia miesiąca) na rzecz wybranego odbiorcy. Zlecenie stałe opiera się obecnie na stałych kwotach przelewu, dlatego pozwala na regulowanie zobowiązań np. z tytułu czynszu, abonamentu itp.

Jeżeli brakuje jakiegoś pojęcia, które wg Ciebie powinno się znaleźć w słowniczku, poinformuj nas o tym.

Z ostatniej chwili

  • 9.12.2016 12:25

    Użytkownicy Konta HAIZ mogą już płacić telefonem. Alior Bank udostępnił swoim najmłodszym klientom płatności w technologii HCE. 

  • 9.12.2016 12:12

    Profil Zaufany ePUAP można już założyć w ING Banku Śląskim. 

  • 8.12.2016 14:10

    Z powodu kłopotów z dostępnością serwisu internetowego Bank Pocztowy udostępnia klientom przelewy za darmo w oddziałach, na Poczcie oraz przez infolinię.

  • 8.12.2016 07:28

    PZU i PFR przejmą 32,8% akcji Banku Pekao SA. Koszt zakupu wyniesie 10,6 mld złotych.

  • 7.12.2016 14:55

    RPP pozostawiła stopy procentowe na niezmienionym poziomie. Obecnie stopa referencyjna wynosi 1,50%, depozytowa 0,5%, lombardowa 2,50%.

  • 6.12.2016 13:56

    mBank testuje nowy sposób autoryzacji zleceń - poprzez komunikaty push w aplikacji mobilnej.

  • 6.12.2016 13:55

    Aplikacja IKO banku PKO BP osiągnęła już milion aktywacji.

  • 5.12.2016 07:53

    Dziś ostatni dzień promocji "Zyskaj 360 zł" na Koncie 360º w Banku Millennium, w której możesz zyskać premię moneyback do 60 zł miesięcznie przez pół roku.

  • 2.12.2016 13:30

    NBP: zysk sektora bankowego w Polsce od stycznia do października 2016 r. wyniósł 12,12 mld zł. Oznacza to systematyczny wzrost zysków na przestrzeni lat.

  • 1.12.2016 09:42

    Bank Pocztowy zaplanował przerwę w systemach internetowych od 2 grudnia (od 22:00) do 4 grudnia (do 6:00). W sobotę nieczynna będzie także infolinia banku.

Pominęliśmy coś ważnego? Napisz do nas!

Wiadomości

Ta strona korzysta z ciasteczek. Dalsze korzystanie z serwisu oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Więcej szczegółów w polityce prywatności.