Czy czeka nas repolonizacja banków? Analiza struktury własnościowej banków w Polsce

Czy czeka nas repolonizacja banków? Analiza struktury własnościowej banków w Polsce

Jeszcze dwadzieścia lat temu polscy klienci mieli do wyboru 87 banków komercyjnych. Dziś pozostało ich 35, przy czym większość z nich jest kontrolowana przez zagraniczny kapitał. Obecny rząd zapowiada repolonizację sektora bankowego, której efektem mogą być dalsze fuzje i przekształcenia.

Kto dziś pamięta takie instytucje bankowe, jak Jysk Bank, Dominet, Wschodni Bank Cukrownictwa, Bud-Bank, LG Petro, WestLB czy Gospodarczy Bank Południowo-Zachodni? Polski sektor bankowy nieustannie się zmienia i podlega różnym transformacjom. Na rynku pojawiają się nowe podmioty, a słabsze banki zostają wchłonięte przez konkurencję.

Przekształcenia własnościowe na polskim rynku bankowym

Przypomnijmy pokrótce przekształcenia własnościowe, do których doszło w ostatnich latach:

  • w 2013 r. BZ WBK (sam wykupiony w 2011 r. przez hiszpańską grupę Santander) połączył się z Kredyt Bankiem;
  • w 2014 r. BNP Paribas Polska przejął Bank Gospodarki Żywnościowej;
  • w tym samym roku doszło do integracji PKO BP z Nordea Bank Polska;
  • w 2015 r. swoją działalność zakończyły Sygma Bank i Bank Meritum. Ten pierwszy został kupiony przez BGŻ BNP Paribas, natomiast właścicielem drugiego został Alior (dzięki temu bank, który zadebiutował zaledwie 8 lat temu, obecnie plasuje się w dziesiątce najsilniejszych instytucji bankowych);
  • z kolei Bank BPH - który przed częściowym przejęciem przez Bank Pekao w 2007 r. zajmował trzecią pozycję na rynku, obsługiwał 3 mln klientów i posiadał ponad 500 placówek - właśnie został po raz kolejny podzielony na dwie części. Podstawową działalność BPH przejął Alior Bank, natomiast działalność hipoteczna na razie pozostała w rękach General Electric. Jeżeli jednak Amerykanie postanowią sprzedać także portfel kredytowy, być może marka BPH na zawsze zniknie z polskiego rynku.

Co czeka nas w przyszłości?

Być może pod młotek pójdzie należący do Austriaków Raiffeisen Polbank, a Pekao SA zmieni właściciela. Austriacka spółka jako powód sprzedaży swoich placówek podaje chęć pozyskania dodatkowych środków kapitałowych. Także włoski UniCredit musi pilnie zwiększyć swoje aktywa. Włosi, którzy posiadali pakiet 50,10% akcji Pekao SA, ostatnio pozbyli się 10% i rozważają sprzedaż wszystkich udziałów.

Wśród kolejnych banków, które mogą zostać wystawione na sprzedaż, wymienia się też Deutsche Bank Polska, BOŚ Bank i Millennium. Jednak jak na razie są to tylko przypuszczenia, które niekoniecznie muszą się sprawdzić.

Struktura własnościowa banków w Polsce

Obecnie większość działających w Polsce banków jest kontrolowanych przez zagraniczne podmioty. Częściowo jest to wynik szeroko zakrojonej prywatyzacji z lat 90., częściowo – wolnej gry rynkowej, w której słabsze firmy są przejmowane przez silniejszą konkurencję. Jak wynika z analizy Komisji Nadzoru Finansowego, w krajach „starej” Unii Europejskiej średnia udziału kapitału zagranicznego w aktywach sektora bankowego wynosi około 30% - w przypadku Polski przekracza 60%.

Udział inwestorów polskich i zagranicznych w strukturze własnościowej banków w Polsce

Źródło: Raport KNF - KONCENTRACJA SEKTORA BANKOWEGO

Sprawdzamy właścicieli największych komercyjnych banków

Analiza akcjonariatu banków z dominującym kapitałem obcym ujawnia, że sektor bankowy jest w przeważającej części kontrolowany przez zachodnioeuropejskie grupy kapitałowe. Swoje inwestycje w Polsce prowadzą Francuzi, Niemcy, Holendrzy, Włosi, Austriacy, Brytyjczycy, Portugalczycy i Hiszpanie. Obecni w Polsce są również Amerykanie, chociaż grupa General Electric, dotychczasowy właściciel Banku BPH, właśnie wycofuje się z rynku (tak więc w amerykańskich rękach pozostaje tylko City Handlowy). Lista banków posiadających większościowy polski kapitał (prywatny lub państwowy) jest krótka i obejmuje zaledwie 8 pozycji.

Struktura właścicielska w największych bankach przedstawia się następująco:

Nazwa banku

Kraj pochodzenia kapitału zagranicznego

Struktura własnościowa

BZ WBK

Hiszpania

Banco Santander S.A. - 69,41%

Nationale Nederlanden OFE – 5,15%

Pozostali akcjonariusze - 25,44%

Bank Millenium

Portugalia

Banco Comercial Portugues – 50,10%

Nationale-Nederlanden OFE – 8,66%

Aviva OFE – 6,49%

Pozostali akcjonariusze – 34,75%

ING Bank Śląski

Holandia

Grupa kapitałowa ING – 75,00%

OFE Aviva BZ WBK - 6,05%

Pozostali inwestorzy - 18,95%

mBank

Niemcy

Commerzbank – 69, 49%

Nationale-Nederlanden PTE – 5,04%

Pozostali inwestorzy – 25, 47%

City Handlowy

USA

Citibank Overseas Investment Corporation (COIC) – 75%

Pozostali akcjonariusze – 25%

BGŻ BNP Paribas

Francja

Grupa BNP Paribas – 88.33%

Rabobank International Holding B.V. – 6.66%

Pozostali akcjonariusze - 5.01%

Eurobank

Francja

Société Générale – 98%

Pozostali akcjonariusze -2%

Credit Agricole

Francja

Credit Agricole Polska S.A. należąca do grupy kapitałowej Crédit Agricole – 100%

Deutsche Bank

Niemcy

Deutsche Bank AG – 100%

Toyota Bank

Niemcy

Toyota Kreditbank GmbH – 100%

Raiffeisen Polbank

Austria

Raiffeisen Bank International AG – 100%

Bank Pekao SA

Włochy

Pozostali akcjonariusze – 59,90%

UniCredit S.p.A. - 40,10%

Volkswagen Bank

Niemcy

Koncern Volkswagen – 100%

FM Bank (Bank SMART)

W. Brytania

AnaCap Financial Partners LPP – 100%

PKO BP

Polska

Skarb Państwa – 29,43%

Aviva OFE - 6,72%

Nationale-Nederlanden OFE - 5,17%

Pozostali akcjonariusze – 58,68%

Bank Pocztowy

Polska

Poczta Polska S.A. - 75% minus 10 akcji

PKO BP- 25% plus 10 akcji

Alior Bank

Polska

PZU SA - 25,19%

Genesis Asset Managers LLP- 6,04%

Aviva OFE Aviva BZ WBK - 5,52%

Pozostali akcjonariusze - 63,25%

Getin Noble Bank SA

Polska

LC Corp BV – 38,18%

Leszek Czarnecki – 9,99%

Nationale-Nederlanden OFE – 6,79%

Getin Holding – 7,56%

Aviva OFE – 5,00%

Idea Bank

Polska

Leszek Czarnecki (bezpośrednio i pośrednio) - 79,74%

Pozostali akcjonariusze – 20,26%

BOŚ Bank

Polska

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) - 52,41

Fundusz Inwestycji Polskich Przedsiębiorstw Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych - 9,54

Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych - 6,80

Pozostali akcjonariusze - 31,25

Plus Bank

Polska

Karswell Ltd - 49,699%

Zygmunt Solorz-Żak – 2,597%

Delas Holdings Ltd – 31,778%

PAI Media S.A. - 6,128%

Bank Gospodarstwa Krajowego

Polska

Skarb Państwa

Czy czeka nas repolonizacja banków?

Wysoki (zdaniem niektórych ekonomistów i polityków – zbyt wysoki) udział kapitału zagranicznego w polskim sektorze bankowym stał się obiektem krytyki w latach 2008-2009, kiedy to doszło do globalnego kryzysu finansowego, a kondycja niektórych zagranicznych banków obecnych na polskim rynku uległa gwałtownemu załamaniu. Pojawiły się wówczas obawy (na szczęście bezpodstawne), że banki-matki, aby ratować własną sytuację, wytransferują zebrane w Polsce oszczędności do centrali za granicę, tym samym doprowadzając do upadku swoje banki-córki, bądź też znacznie ograniczą ich finansowanie.

Także w latach 2011-2014 idea repolonizacji sektora bankowego powracała jak bumerang, najczęściej przy okazji przekształceń własnościowych będących pokłosiem kryzysu. Bowiem choć od załamania światowych rynków kapitałowych minęło nieco czasu, niektóre zachodnioeuropejskie banki wciąż nie uporały się z jego konsekwencjami. Niektóre z nich musiały spłacić pomoc publiczną otrzymaną od państwa, to zaś wymuszało sprzedaż części podmiotów i zmianę strategii działania. Przykładem może być grecki EFG Eurobank Ergasias, który aby poprawić wskaźniki wypłacalności, postanowił pozbyć się zagranicznych aktywów i w 2013 wystawił na sprzedaż Polbank. Podobnie postąpił Allied Irish Banks, który odsprzedał swoje udziały w BZ WBK grupie kapitałowej Santander (w 2016 r. do podobnych działań został zmuszony włoski UniCredit, który pozbył się części udziałów w Pekao SA i nie wiadomo, czy nie zamierza całkowicie opuścić Polski).

Wycofanie się z polskiego rynku niektórych banków zachodnioeuropejskich oraz związane z tym fuzje i przejęcia ponownie wywołały debatę na temat zależności polskich banków od obcego kapitału. W 2015 r. temat stał się gorący za sprawą programu wyborczego PiS, który mocno krytykował strukturę własnościową polskiego sektora bankowego. „15 mld złotych rocznie. Tyle banki zarabiają na Polakach, a te pieniądze nie zostają w naszym kraju, tylko zasilają budżety państw, z których pochodzą banki” – tłumaczył A. Duda podczas wiecu zorganizowanego przed siedzibą KNF w marcu zeszłego roku.

Argumenty zwolenników i przeciwników repolonizacji polskiego sektora bankowego

Zdaniem zwolenników repolonizacji banków państwo powinno wziąć na siebie wykup udziałów w wytypowanych, silnych bankach - główną korzyścią z takiego posunięcia miałoby być uniezależnienie sektora od kaprysów zagranicznych grup bankowych, oddanie go pod kontrolę Skarbu Państwa i zwiększenie finansowania polskiej gospodarki.

Nie wszyscy są jednak entuzjastami tego rozwiązania. Oponenci podkreślają, że przeprowadzanie repolonizacji w momencie, gdy wartość rynkowa banków notowanych na GPW i kontrolowanych przez zagraniczny kapitał jest wysoka, należy uznać za działanie nieprzemyślane. Ponadto część instytucji bankowych jest obciążona kredytami mieszkaniowymi we frankach, co oznacza, że ich rentowność stoi pod znakiem zapytania.

Przeciwnicy podkreślają również, że w praktyce „repolonizacja” będzie równoznaczna z nacjonalizacją części sektora bankowego – żaden prywatny polski inwestor nie dysponuje kapitałem, który umożliwiłby przejęcie udziałów w bankach zaliczanych do pierwszej dziesiątki (np. licząc szacunkowo, wykupienie od hiszpańskiego Santandera pakietu BZ WBK to wydatek 24 mld zł, zaś 40,1% akcji Pekao SA należących do włoskiego UniCredit – 13,4 mld zł). Z kolei powstanie banków kontrolowanych przez Skarb Państwa może doprowadzić do „upolitycznienia” tych instytucji, a w efekcie – do rozregulowania systemu bankowego.

Rewolucja, a może raczej ewolucja?

Niezależnie od tego, czy repolonizacja stanie się faktem, jedno jest pewne: sektor bankowy wciąż ewoluuje i ulega przekształceniom. Adam Glapiński, prezes Narodowego Banku Polskiego, stwierdził:

Zmiany wymusza świat zewnętrzny. Za pięć lat obraz polskiego i europejskiego sektora bankowego będzie bardzo zmieniony. Nastąpi wiele procesów łączenia się, konsolidacji… Będzie dynamicznie. Nie będzie już łatwych działań, ale kadry polskich banków są na to przygotowane.

A jaka jest Twoja opinia?

Czy na zmiany są przygotowani również klienci banków? W ferworze dyskusji o repolonizacji nikt - na dobrą sprawę - nie zapytał ich o zdanie!

  • Czy Polacy wolą, aby banki były dokapitalizowane przez obcy kapitał czy też aby trafiły w ręce polskich właścicieli?
  • A może struktura własnościowa banku jest im obojętna, ponieważ bardziej od narodowości akcjonariuszy liczy się dla nich jakość usług i pobierane przez dany bank opłaty?
  • A Ty – jak oceniasz nadchodzące zmiany? Czy uważasz, że repolonizacja jest dobrym pomysłem?

Z ostatniej chwili

  • 2.12.2016 13:30

    NBP: zysk sektora bankowego w Polsce od stycznia do października 2016 r. wyniósł 12,12 mld zł. Oznacza to systematyczny wzrost zysków na przestrzeni lat.

  • 1.12.2016 09:42

    Bank Pocztowy zaplanował przerwę w systemach internetowych od 2 grudnia (od 22:00) do 4 grudnia (do 6:00). W sobotę nieczynna będzie także infolinia banku.

  • 1.12.2016 09:22

    Promocja MasterCard i sieci Multikino: w każdy grudniowy weekend możesz zapłacić za bilet do kina kartą MasterCard, a drugi bilet otrzymasz wtedy gratis.

  • 1.12.2016 08:23

    mBank przedłużył promocje mBiznes Konta Standard; za założenie rachunku do 26 grudnia można uzyskać gwarancję braku opłat, premię lub 2% na koncie.

  • 30.11.2016 15:27

    Idea Bank uruchomił pierwszy mobilny wpłatomat z opcją wpłacania bilonu. Bank oferuje niemal 20 mobilnych wpłatomatów w największych miastach Polski.

  • 30.11.2016 15:22

    Posiadacze abonamentu w Play mogą teraz oszczędzić co miesiąc 5 zł na rachunkach, o ile będą opłacać faktury za pomocą karty MasterCard. 

  • 30.11.2016 15:20

    Koniec deflacji w Polsce? Jak podaje GUS, pierwszy raz od lipca 2014 r. roczna dynamika cen wynosi zero.

  • 30.11.2016 15:15

    Ostatni dzień atrakcyjnych promocji kont firmowych w mBanku: mBiznes Start i mBiznes Standard. Możesz zyskać 600 zł na ZUS, 100 zł premii lub 2% na koncie 

  • 30.11.2016 15:10

    Do 30 listopada obowiązuje oferta specjalna ING, w której za otwarcie konta osobistego z kartą w tym banku można otrzymać stuzłotowy bonus.

  • 30.11.2016 15:06

    Jeszcze tylko dziś można wziąć udział w akcji Money Mania 9, w której za założenie Konta Godnego Polecenia w BZ WBK można zyskać 100 zł premii.

Pominęliśmy coś ważnego? Napisz do nas!

Wiadomości

Ta strona korzysta z ciasteczek. Dalsze korzystanie z serwisu oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Więcej szczegółów w polityce prywatności.