Przelewy bankowe – [Express] ELIXIR, BlueCash i SORBNET

Przelewy bankowe – [Express] ELIXIR, BlueCash i SORBNET

Przelew bankowy jest aktualnie jedną z najbardziej popularnych, najwygodniejszych i najprostszych metod dokonywania płatności bezgotówkowych. Zlecenie wykonania przelewu trwa zwykle kilka minut, a sama transakcja przebiega bardzo sprawnie. Standardem jest księgowanie środków na rachunku odbiorcy w ciągu jednego dnia roboczego. W praktyce, rozliczenie może być dokonane znacznie szybciej – nawet do 15 minut – taki jest wynik postępu technologicznego i rosnącej pomysłowości człowieka.

Świat zmierza do przodu. Technologie się zmieniają, a wraz z nimi efektywność dokonywania transakcji bankowych. To co kiedyś było standardem, ustępuje miejsca nowym, bardziej wydajnym i spójnym systemom. W niniejszym artykule omówimy różne systemy rozliczeń bezgotówkowych. Zaczniemy od definicji polecenia przelewu, następnie cofniemy się o 10 lat wstecz, nawiązując do archiwalnych systemów dokonywania transakcji. Dalszą część niniejszego artykułu poświęcimy systemom i metodom rozliczeń bezgotówkowych – przelewom ELIXIR, SORBNET oraz przelewom ekspresowym. Omówimy ich wady, zalety i przykłady zastosowania.

Co to jest polecenie przelewu?

Polecenie przelewu jest to forma rozliczenia bezgotówkowego, w której bank, na wniosek właściciela rachunku, zobowiązuje się przelać określone środki z jego konta na inny rachunek w tym samym, bądź innym banku. Rozliczenie bezgotówkowe oznacza, że cały proces przebiega elektronicznie – bez fizycznego przekazania banknotów i monet. Z polecenia przelewu mogą korzystać osoby fizyczne oraz firmy. Niezbędnym warunkiem realizacji takiego zlecenia jest posiadanie przez zleceniodawcę odpowiedniego pokrycia na swoim rachunku bankowym, z którego będzie realizowany przelew wychodzący.

Typowy scenariusz wykonania polecenia przelewu:

  1. Właściciel rachunku w banku musi zapłacić za towar, który zakupił w Internecie.
  2. Zleca dyspozycję wykonania przelewu ze swojego konta bankowego na rachunek odbiorcy (sprzedawcy towaru).
  3. Bank przyjmuje dyspozycję i zwykle do jednego dnia roboczego dokonuje przekazania środków na rachunek odbiorcy. Saldo rachunku płatnika zostaje pomniejszone o przelaną kwotę. Analogicznie, stan konta odbiorcy przelewu zostaje powiększony o wartość przelanych środków. Transakcja zostaje zakończona.

W przypadku transakcji międzybankowych, kontrolę nad poprawnością rozliczeń sprawuje Krajowa Izba Rozliczeniowa (KIR). Jej zadaniem jest między innymi obsługa transakcji w systemach ELIXIR i EuroELIXIR.

Dyspozycja polecenia przelewu może być zlecona w formie papierowego formularza polecenia wpłaty/przelewu, częściej stosuje się jednak zlecenia składane drogą elektroniczną, z wykorzystaniem bankowych systemów elektronicznych. Po pierwsze są one wygodniejsze i szybsze w użyciu, ponieważ nie płatnik nie musi odwiedzać oddziału banku. Po drugie, są one tańsze dla zleceniodawcy, ponieważ do realizacji przelewu wykorzystywane są wyłącznie zautomatyzowane systemy informatyczne.

Polecenie przelewu dokonane w formie elektronicznej może zostać odwołane przez zleceniodawcę tylko wówczas, gdy bank nie zdążył jeszcze obciążyć jego konta.

Zlecenie stałe i polecenie zapłaty

Pewnym rodzajem przelewów są zlecenia stałe i polecenia zapłaty. Zlecenie stałe to dyspozycja przekazywania określonej sumy pieniędzy w ustalonych porach (np. konkretnego dnia miesiąca) na rzecz wybranego odbiorcy. Z reguły zlecenia stałe charakteryzują się stałą kwotą. Dzięki takiej usłudze łatwo możemy zapłacić stałe rachunki np. czynsz, ubezpieczenie, rata kredytu, abonament za Internet, telewizję lub telefon i mamy pewność, że nie zapomnimy o tych nieprzyjemnych obowiązkach, ponieważ bank sam pobierze z naszego rachunku środki i przeleje je na wskazany rachunek. Najczęściej banki nie pobierają opłat za realizację przelewu w ramach zlecenia stałego, nie jest to jednak regułą. Z tego właśnie powodu opłaty za zlecenia stałe są przez nas brane pod uwagę przy tworzeniu analiz i rankingów kont bankowych.

Polecenie zapłaty jest przelewem, który niejako inicjuje odbiorca. Właściciel rachunku, składając polecenie zapłaty, wyraża zgodę na obciążanie swojego konta przez wybranego odbiorcę. Usługa ta jest wygodnym sposobem regulowania płatności o zmiennej wartości, np. za wodę, prąd czy gaz. W praktyce wygląda to tak, że po złożeniu odpowiedniej dyspozycji w banku i instytucji dostarczającej daną usługę (np. gazowni), faktury będą przesyłane zarówno do posiadacza rachunku jak i do banku, a ten ostatni automatycznie dokona przelewu na rzecz naszego odbiorcy. Jeśli mamy wątpliwości co do kwoty, która jest pobierana z naszego rachunku (np. nastąpiła pomyłka itp.), możemy anulować pojedynczą transakcję (bank czasem może pobrać za to opłatę). Polecenie zapłaty najczęściej nie wiąże się z dodatkowymi opłatami.

System Sybir – historia polskiej bankowości

System Sybir (System Bankowych Izb Rozliczeniowych) był wykorzystywany do 2004 roku w celu dokonywania rozliczeń międzybankowych. System działał na zasadzie przekazywania papierowego dokumentu polecenia przelewu pomiędzy bankami. Obsługiwał on także pocztę kurierską pomiędzy oddziałami banków. Dostarczaniem dokumentów zajmowała się Krajowa Izba Rozliczeniowa.

Sybir gwarantował rozliczenie transakcji w ciągu dwóch dni roboczych oraz dostarczenie przesyłki kurierskiej do adresata w następnym dniu roboczym. System był w zaprojektowany i wykonany specjalnie do obsługi polskiego systemu bankowego. Za implementację i konserwowanie systemu odpowiadała spółka BSB.

1 lipca 2004 roku Sybir został zastąpiony nowocześniejszym systemem rozliczeń międzybankowych (ELIXIR).

Standardowy przelew bankowy ELIXIR

ELIXIR (Elektroniczna Izba Rozliczeniowa), w odróżnieniu od swojego poprzednika, jest systemem opartym w pełni na teletransmisji danych. System funkcjonuje w ramach Krajowej Izby Rozliczeniowej. Jego zadaniem jest wymiana komunikatów o zleceniach płatniczych pomiędzy bankami.

ELIXIR jest systemem rozrachunku netto, co oznacza, że zlecenia do zaksięgowania są rezultatem łącznej sumy należności i zobowiązań banków, te z kolei zależą od operacji wykonywanych przez indywidualnych klientów banków. System jest używany między innymi w kontekście wykonywania przelewów, poleceń zapłaty, dowodów wpłaty i obsługi czeków. Czas realizacji przelewów międzybankowych w systemie ELIXIR wynosi minimum 2 godziny. Przelewy w obrębie tego samego banku (tzw. przelewy wewnętrzne lub wewnątrzbankowe) są bardzo często realizowane w ciągu kilku minut.

Informacje pomiędzy podmiotami systemu przesyłane są w sesjach, w dniach od poniedziałku do piątku (z wyłączeniem dni wolnych od pracy). W każdym dniu rozliczeniowym występują trzy sesje: poranna, południowa i wieczorna. Dokładne godziny tych sesji są stałe dla systemu ELIXIR, godziny księgowania środków różnią się jednak dla poszczególnych banków. Możesz je zobaczyć tutaj.

Od 2005 roku równolegle z systemem ELIXIR działa system EuroELIXIR, który służy do obsługi rozliczeń w euro.

Szybki przelew SORBNET

SORBNET (System Obsługi Rachunków Banków w Narodowym Banku Polskim) to system prowadzony przez NBP, służący do dokonywania rozliczeń wysokokwotowych. SORBNET należy do systemów rozliczanych w czasie rzeczywistym (ang. Real Time Gross Settlement), a od 1998 roku działa w oparciu o elektroniczny system wymiany danych.

Zaletą systemu SORBNET jest możliwość szybkiego przekazania środków na rachunek w innym banku (zwykle w czasie około 1h). Dodatkowo kwota przelewu dokonywanego w systemie SORBNET nie posiada ograniczeń.

Wadą systemu jest z kolei konieczność dokonania dodatkowej, najczęściej stałej opłaty za zlecenie usługi (zwykle wynosi ona około 30 zł).

Do systemu SORBNET należą następujące podmioty:

  • instytucje rozliczeniowe (np. Krajowa Izba Rozliczeniowa),
  • centrale banków komercyjnych,
  • zrzeszenia banków spółdzielczych.

SORBNET realizuje przede wszystkim operacje międzybankowe. Od 2001 roku do zadań systemu włączono obsługę wysokokwotowych przelewów pomiędzy klientami indywidualnymi. Zgodnie z obowiązującym prawem, przelewy o wartości minimum 1 000 000 zł muszą być realizowane przez system SORBNET. Na życzenie klienta system może być także wykorzystany do realizowania przelewów na mniejsze kwoty.

SORBNET podobnie do systemu ELIXIR funkcjonuje w dniach roboczych, jest jednak systemem rozliczeniowym prowadzonym w sposób ciągły. W praktyce oznacza to, że przelewy bankowe dokonywane w dniach rozliczeniowych do godziny 16:00 są nawet w kilka minut księgowane na rachunku odbiorcy.

Od 2004 roku funkcjonuje system SORBNET-EURO, który umożliwia rozliczenia w walucie euro.

Przelew ekspresowy (przelew natychmiastowy)

Omówione powyżej systemy działają sprawnie, ale posiadają dwie zasadnicze wady. Po pierwsze funkcjonują wyłącznie w dni robocze od rana do około godziny 17:00. Po drugie – przelewów wykonanych za pośrednictwem tych systemów nie można nazwać ekspresowymi.

Na szczęście w ostatnim czasie banki wprowadziły nowe możliwości przelewania środków. Obecnie na rynku funkcjonują dwie metody wykonywania błyskawicznych rozliczeń międzybankowych:

  • usługa z wykorzystaniem zewnętrznej platformy do realizacji międzybankowych przelewów w czasie rzeczywistym,
  • usługa Express Elixir.

Przelew Ekspresowy w Systemie BlueCash

Przelew ekspresowy to usługa, która polega na bardzo szybkim przekazaniu środków na konto w innym banku, z pominięciem międzybankowych sesji rozliczeniowych. Przelew ekspresowy w systemie BlueCash realizowany jest nawet do 15 minut.

Jak to możliwe?

W systemie BlueCash, przelew do innego banku polega na automatycznym wykonaniu dwóch przelewów wewnątrzbankowych. Jeżeli realizowałeś przelew na konto odbiorcy w tym samym banku, to wiesz, że takie przelewy są realizowane bardzo szybko (czas realizacji jest liczony w minutach). Zrealizowanie dwóch takich przelewów trwa więc zdecydowanie krócej niż dokonanie jednego przelewu międzybankowego.

Wróćmy jednak do przelewu ekspresowego. Jednym ze sposobów realizacji takiego przelewu jest skorzystanie z firmy pośredniczącej. O tak, Polacy potrafią być kreatywni! Najczęściej wykorzystywany jest system płatności BlueCash, czyli elektroniczna platforma do realizacji międzybankowych przelewów w czasie rzeczywistym. O co chodzi? Firma Blue Media – dostawca usług BlueCash – wykorzystuje swoje rachunki bankowe założone w różnych bankach do realizacji przelewów. BlueCash pozwala zamienić jeden przelew międzybankowy na dwa przelewy wewnątrzbankowe.

Proces wykonywania przelewu ekspresowego przebiega następująco:

  1. Zlecasz wykonanie przelewu wewnętrznego ze swojego konta bankowego na specjalne konto operacyjne w Twoim banku (jest to zwykle rachunek w systemie BlueCash).
  2. Bank przekazuje drogą elektroniczną dane odbiorcy przelewu do operatora usługi (BlueCash).
  3. Operator usługi realizuje przelew wewnętrzny do docelowego odbiorcy przelewu korzystając ze swojego konta znajdującego się w tym samym banku, co konto odbiorcy.

Więcej o systemie BlueCash możesz przeczytać tutaj.

Ograniczenia usługi są następujące (uwaga: wiele z nich zależy od oferty banku):

  • Liczba banków w których można zlecić przelew ekspresowy jest ograniczona. Przelewy ekspresowe w systemie BlueCash można jednak wysyłać do każdego banku w Polsce.
  • Banki czasami wprowadzają ograniczenia odnośnie kwoty, którą możesz przelać za pomocą przelewu ekspresowego (np. w mBanku możesz jednorazowo przelać maksymalnie 5000 zł).
  • Czasami określana jest maksymalna liczba przelewów ekspresowych, które możesz wykonać w ciągu dnia.
  • Faktyczny czas realizacji przelewu zależy od czasu zaksięgowania przelewu wewnątrzbankowego na koncie odbiorcy, w związku z tym realizacja przelewu może trwać dłużej niż 15 minut.
  • Wykonanie przelewu ekspresowego wiąże się z dodatkową opłatą (zwykle koszt takiej usługi wynosi około 5 zł).
  • Odbiorca widzi pośrednika jako nadawcę przelewu – oczywiście pośrednik dodaje informacje o właściwym zleceniodawcy przelewu, ale mimo to dane pośrednika także są widoczne.
  • Czasem przelew ekspresowy może się opóźnić, ze względu na nieefektywność systemu po stronie pośrednika (system zdążył się już rozwinąć więc opóźnienia zdarzają się coraz rzadziej).

Przelew Express Elixir

Express Elixir to stosunkowo nowa usługa pozwalająca na przelanie środków z jednego banku do drugiego, w ciągu kilku minut. To najszybszy i bardzo bezpieczny rodzaj przelewu. Nad poprawnością operacji czuwa bowiem Krajowa Izba Rozliczeniowa, a środki przekazywane są pomiędzy kontami w różnych bankach z pominięciem firm pośredniczących.

W systemie Express Elixir nie ma sesji przychodzących i wychodzących; system księguje środki w czasie rzeczywistym. Wykonując taki przelew klient nie otrzyma informacji „Przelew jest w trakcie realizacji„. Zamiast tego zobaczy komunikat „Przelew został zrealizowany” – to się nazywa postęp.

Z przelewów Express Elixir mogą skorzystać zarówno klienci indywidualni, jak i podmioty gospodarcze. Przelewy mogą być dokonywanie jedynie w złotych. Maksymalna wartość pojedynczego przelewu w chwili obecnej nie może przekraczać 100 000 zł. KIR nie pobiera opłat za przelewy; opłaty za przelewy Express Elixir określane są przez banki uczestniczące w systemie.

Przelewy Express Elixir na obecną chwilę nie są dostępne we wszystkich bankach. Aktualnie 11 banków oferuje ten rodzaj przelewu. Są to: Alior Bank, BZ WBK, Bank BPS, Citi Handlowy (klienci korporacyjni), Idea Bank, ING, Meritum Bank, Millenium Bank mBank (klienci korporacyjni), neoBank oraz T-Mobile Usługi Bankowe. Warunki korzystania przelewów ekspresowych różnią się w zależności od banku, dlatego przed skorzystaniem z usługi, warto przeczytać jej regulamin na stronie banku.

Głównym ograniczeniem przelewu Express Elixir jest wymóg, aby rozliczenie było dokonywane pomiędzy bankami uczestniczącymi w systemie. Co to oznacza? Oznacza to tyle, że na dzień dzisiejszy możesz ekspresowo przelać środki ze swojego banku (pod warunkiem, że uczestniczy w systemie) do jednego z 5 innych banków, które wymieniliśmy wcześniej.

Więcej o systemie Express Elixir możesz przeczytać pod tym adresem.

Express Elixir to kolejne świadectwo nowoczesności polskiego systemu bankowego. Poza Polską podobny system funkcjonuje jedynie w Wielkiej Brytanii. Aktualnie niewiele banków uczestniczy w systemie, jednak liczba i wartość natychmiastowych przelewów zwiększa się – w III kwartale 2014 r. dokonano ok. 265 tysięcy transakcji w systemie Express Elixir na kwotę 1,1 mld zł. Kiedy pozostałe banki przystąpią do systemu, będzie można powiedzieć o prawdziwej rewolucji polskiej bankowości.


Analizując konta bankowe uwzględniamy różne rodzaje przelewów - nie tylko zwykłe, ale także ekspresowe oraz walutowe. Jeżeli chcesz się dowiedzieć więcej o kosztach takich transakcji, sprawdź nasz ranking kont osobistych.

Z ostatniej chwili

  • 2.12.2016 13:30

    NBP: zysk sektora bankowego w Polsce od stycznia do października 2016 r. wyniósł 12,12 mld zł. Oznacza to systematyczny wzrost zysków na przestrzeni lat.

  • 1.12.2016 09:42

    Bank Pocztowy zaplanował przerwę w systemach internetowych od 2 grudnia (od 22:00) do 4 grudnia (do 6:00). W sobotę nieczynna będzie także infolinia banku.

  • 1.12.2016 09:22

    Promocja MasterCard i sieci Multikino: w każdy grudniowy weekend możesz zapłacić za bilet do kina kartą MasterCard, a drugi bilet otrzymasz wtedy gratis.

  • 1.12.2016 08:23

    mBank przedłużył promocje mBiznes Konta Standard; za założenie rachunku do 26 grudnia można uzyskać gwarancję braku opłat, premię lub 2% na koncie.

  • 30.11.2016 15:27

    Idea Bank uruchomił pierwszy mobilny wpłatomat z opcją wpłacania bilonu. Bank oferuje niemal 20 mobilnych wpłatomatów w największych miastach Polski.

  • 30.11.2016 15:22

    Posiadacze abonamentu w Play mogą teraz oszczędzić co miesiąc 5 zł na rachunkach, o ile będą opłacać faktury za pomocą karty MasterCard. 

  • 30.11.2016 15:20

    Koniec deflacji w Polsce? Jak podaje GUS, pierwszy raz od lipca 2014 r. roczna dynamika cen wynosi zero.

  • 30.11.2016 15:15

    Ostatni dzień atrakcyjnych promocji kont firmowych w mBanku: mBiznes Start i mBiznes Standard. Możesz zyskać 600 zł na ZUS, 100 zł premii lub 2% na koncie 

  • 30.11.2016 15:10

    Do 30 listopada obowiązuje oferta specjalna ING, w której za otwarcie konta osobistego z kartą w tym banku można otrzymać stuzłotowy bonus.

  • 30.11.2016 15:06

    Jeszcze tylko dziś można wziąć udział w akcji Money Mania 9, w której za założenie Konta Godnego Polecenia w BZ WBK można zyskać 100 zł premii.

Pominęliśmy coś ważnego? Napisz do nas!

Wiadomości

Ta strona korzysta z ciasteczek. Dalsze korzystanie z serwisu oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Więcej szczegółów w polityce prywatności.