Przelewy bankowe – [Express] ELIXIR, BlueCash i SORBNET

Przelewy bankowe – [Express] ELIXIR, BlueCash i SORBNET

Przelew bankowy jest aktualnie jedną z najbardziej popularnych, najwygodniejszych i najprostszych metod dokonywania płatności bezgotówkowych. Zlecenie wykonania przelewu trwa zwykle kilka minut, a sama transakcja przebiega bardzo sprawnie. Standardem jest księgowanie środków na rachunku odbiorcy w ciągu jednego dnia roboczego. W praktyce, rozliczenie może być dokonane znacznie szybciej – nawet do 15 minut – taki jest wynik postępu technologicznego i rosnącej pomysłowości człowieka.

Świat zmierza do przodu. Technologie się zmieniają, a wraz z nimi efektywność dokonywania transakcji bankowych. To co kiedyś było standardem, ustępuje miejsca nowym, bardziej wydajnym i spójnym systemom. W niniejszym artykule omówimy różne systemy rozliczeń bezgotówkowych. Zaczniemy od definicji polecenia przelewu, następnie cofniemy się o 10 lat wstecz, nawiązując do archiwalnych systemów dokonywania transakcji. Dalszą część niniejszego artykułu poświęcimy systemom i metodom rozliczeń bezgotówkowych – przelewom ELIXIR, SORBNET oraz przelewom ekspresowym. Omówimy ich wady, zalety i przykłady zastosowania.

Co to jest polecenie przelewu?

Polecenie przelewu jest to forma rozliczenia bezgotówkowego, w której bank, na wniosek właściciela rachunku, zobowiązuje się przelać określone środki z jego konta na inny rachunek w tym samym, bądź innym banku. Rozliczenie bezgotówkowe oznacza, że cały proces przebiega elektronicznie – bez fizycznego przekazania banknotów i monet. Z polecenia przelewu mogą korzystać osoby fizyczne oraz firmy. Niezbędnym warunkiem realizacji takiego zlecenia jest posiadanie przez zleceniodawcę odpowiedniego pokrycia na swoim rachunku bankowym, z którego będzie realizowany przelew wychodzący.

Typowy scenariusz wykonania polecenia przelewu:

  1. Właściciel rachunku w banku musi zapłacić za towar, który zakupił w Internecie.
  2. Zleca dyspozycję wykonania przelewu ze swojego konta bankowego na rachunek odbiorcy (sprzedawcy towaru).
  3. Bank przyjmuje dyspozycję i zwykle do jednego dnia roboczego dokonuje przekazania środków na rachunek odbiorcy. Saldo rachunku płatnika zostaje pomniejszone o przelaną kwotę. Analogicznie, stan konta odbiorcy przelewu zostaje powiększony o wartość przelanych środków. Transakcja zostaje zakończona.

W przypadku transakcji międzybankowych kontrolę nad poprawnością rozliczeń sprawuje Krajowa Izba Rozliczeniowa (KIR). Jej zadaniem jest między innymi obsługa transakcji w systemach ELIXIR i EuroELIXIR.

Chociaż dyspozycja polecenia przelewu może być zlecona w formie papierowego formularza polecenia wpłaty/przelewu, to znacznie częściej stosuje się jednak zlecenia składane drogą elektroniczną, z wykorzystaniem bankowych systemów informatycznych. Po pierwsze, są one wygodniejsze i szybsze w użyciu, ponieważ nie płatnik nie musi odwiedzać oddziału banku. Po drugie, są one tańsze dla zleceniodawcy, ponieważ do realizacji przelewu wykorzystywane są wyłącznie zautomatyzowane systemy informatyczne.

Polecenie przelewu dokonane w formie elektronicznej może zostać odwołane przez zleceniodawcę tylko wówczas, gdy bank nie zdążył jeszcze obciążyć jego konta.

Zlecenie stałe i polecenie zapłaty

Oprócz standardowego polecenia przelewu, klienci bankowości mają również możliwość realizacji zlecenia stałego oraz polecenia zapłaty. Pierwszy z wymienionych rodzajów przelewu polega na cyklicznym przekazywaniu na rzecz wybranego odbiorcy określonej sumy pieniędzy (przelewu dokonuje się np. konkretnego dnia miesiąca). Zlecenia stałe z reguły charakteryzują się stałą kwotą.

Dzięki takiej usłudze łatwo możemy zapłacić rachunki np. czynsz, ubezpieczenie, spłacić ratę kredytu czy opłacić abonament za Internet, mając pewność, że nie zapomnimy o tych obowiązkach, ponieważ bank sam pobierze z naszego rachunku środki i przeleje je na wskazany rachunek. Najczęściej banki nie pobierają opłat za realizację przelewu w ramach zlecenia stałego. Nie jest to jednak regułą. Z tego właśnie powodu opłaty za zlecenia stałe są przez nas brane pod uwagę przy tworzeniu analiz i rankingów kont bankowych.

Polecenie zapłaty jest natomiast przelewem, który niejako inicjuje odbiorca. Właściciel rachunku, składając polecenie zapłaty, wyraża zgodę na obciążanie swojego konta przez wybranego odbiorcę. Usługa ta jest wygodnym sposobem regulowania płatności o zmiennej wartości, np. za wodę, prąd czy gaz. W praktyce wygląda to tak, że po złożeniu odpowiedniej dyspozycji w banku i instytucji dostarczającej daną usługę (np. gazowni), faktury będą przesyłane zarówno do posiadacza rachunku jak i do banku, a ten ostatni automatycznie dokona przelewu na rzecz naszego odbiorcy. Jeśli mamy wątpliwości co do kwoty, która jest pobierana z naszego rachunku (np. nastąpiła pomyłka itp.), możemy anulować pojedynczą transakcję (bank czasem może pobrać za to opłatę). Polecenie zapłaty najczęściej nie wiąże się z dodatkowymi opłatami.

System Sybir – historia polskiej bankowości
System Sybir (System Bankowych Izb Rozliczeniowych) był wykorzystywany do 2004 roku w celu dokonywania rozliczeń międzybankowych. System działał na zasadzie przekazywania papierowego dokumentu polecenia przelewu pomiędzy bankami. Obsługiwał on także pocztę kurierską pomiędzy oddziałami banków. Dostarczaniem dokumentów zajmowała się Krajowa Izba Rozliczeniowa.
Sybir gwarantował rozliczenie transakcji w ciągu dwóch dni roboczych oraz dostarczenie przesyłki kurierskiej do adresata w następnym dniu roboczym. System był w zaprojektowany i wykonany specjalnie do obsługi polskiego systemu bankowego. Za implementację i konserwowanie systemu odpowiadała spółka BSB.
1 lipca 2004 roku Sybir został zastąpiony nowocześniejszym systemem rozliczeń międzybankowych (ELIXIR).

Standardowy przelew bankowy ELIXIR

ELIXIR (Elektroniczna Izba Rozliczeniowa), w odróżnieniu od swojego poprzednika, jest systemem opartym w pełni na teletransmisji danych. System funkcjonuje w ramach Krajowej Izby Rozliczeniowej. Jego zadaniem jest wymiana komunikatów o zleceniach płatniczych pomiędzy poszczególnymi bankami.

System jest używany między innymi do wykonywania przelewów, poleceń zapłaty, dowodów wpłaty i obsługi czeków. Czas realizacji przelewów międzybankowych w systemie ELIXIR wynosi minimum 2 godziny. Przelewy w obrębie tego samego banku (tzw. przelewy wewnętrzne lub wewnątrzbankowe) są bardzo często realizowane w ciągu kilku minut.

Informacje pomiędzy podmiotami systemu przesyłane są w sesjach, w dniach od poniedziałku do piątku (z wyłączeniem dni wolnych od pracy). W każdym dniu rozliczeniowym występują trzy sesje: poranna, południowa i wieczorna. Dokładne godziny tych sesji są stałe dla systemu ELIXIR, godziny księgowania środków różnią się jednak dla poszczególnych banków. Możesz je zobaczyć tutaj.

Od 2005 roku równolegle z systemem ELIXIR działa system EuroELIXIR, który służy do obsługi rozliczeń w walucie euro.

Liczba przelewów w systemie Elixir
W grudniu 2017 roku w systemie ELIXIR zostało zrealizowane blisko 155 mln przelewów, które opiewały na łączną kwotę ponad 437 mld zł.

Szybki przelew SORBNET

SORBNET (System Obsługi Rachunków Banków w Narodowym Banku Polskim) to system prowadzony przez NBP, służący do dokonywania rozliczeń wysokokwotowych. SORBNET należy do systemów rozliczanych w czasie rzeczywistym (ang. Real Time Gross Settlement), a od 1998 roku działa w oparciu o elektroniczny system wymiany danych.

Zaletą systemu SORBNET jest możliwość szybkiego przekazania środków na rachunek w innym banku (zwykle w czasie około 1h). Dodatkowo kwota przelewu dokonywanego w systemie SORBNET nie posiada ograniczeń.

Wadą systemu jest z kolei konieczność dokonania dodatkowej, najczęściej stałej opłaty za zlecenie usługi (zwykle wynosi ona około 30 zł).

Do systemu SORBNET należą następujące podmioty:

  • instytucje rozliczeniowe (np. Krajowa Izba Rozliczeniowa),
  • centrale banków komercyjnych,
  • zrzeszenia banków spółdzielczych.

SORBNET realizuje przede wszystkim operacje międzybankowe. Od 2001 roku do zadań systemu włączono obsługę wysokokwotowych przelewów pomiędzy klientami indywidualnymi. Zgodnie z obowiązującym prawem, przelewy o wartości minimum 1 000 000 zł muszą być realizowane przez system SORBNET. Na życzenie klienta system może być także wykorzystany do realizowania przelewów na mniejsze kwoty.

SORBNET, podobnie do systemu ELIXIR, funkcjonuje w dniach roboczych, jest jednak systemem rozliczeniowym prowadzonym w sposób ciągły. W praktyce oznacza to, że przelewy bankowe dokonywane w dniach rozliczeniowych do godziny 16:00 są nawet w kilka minut księgowane na rachunku odbiorcy.

Od 2004 roku funkcjonuje system SORBNET-EURO, który umożliwia rozliczenia w walucie euro.

Liczba przelewów w systemie Sorbnet
W I półroczu 2017 roku za pośrednictwem systemu SORBNET zrealizowano łącznie ponad 2 mln przelewów, a łączna przelana kwota przekroczyła 36 bln zł. Oznacza to, że statystyczny przelew w tym systemie opiewał na kwotę 18 mln zł.

Przelew ekspresowy (przelew natychmiastowy)

Omówione powyżej systemy działają sprawnie, ale posiadają dwie zasadnicze wady. Po pierwsze funkcjonują wyłącznie w dni robocze od rana do mniej więcej 17:00. Po drugie – pieniędzy za ich pośrednictwem nie da się przesłać natychmiastowo. W przypadku systemu ELIXIR czas oczekiwania na przelew może wynieść od kilku godzin do kilku dni. Natomiast użytkownikom systemu SORBNET przyjdzie poczekać na pieniądze od kilkunastu minut do nawet jednej godziny (o ile przelew został zlecony w dni robocze, w godzinach pracy systemu, bo jeśli nie to czas oczekiwania również może wydłużyć się do kilku dni).

Na szczęście w ostatnim czasie banki wprowadziły nowe możliwości przelewania środków. Obecnie na rynku funkcjonują dwie metody wykonywania błyskawicznych rozliczeń międzybankowych:

  • usługa z wykorzystaniem zewnętrznej platformy do realizacji międzybankowych przelewów w czasie rzeczywistym,
  • usługa Express Elixir.

Przelew ekspresowy w systemie BlueCash

Przelew ekspresowy to usługa, która polega na bardzo szybkim przekazaniu środków na konto w innym banku, z pominięciem międzybankowych sesji rozliczeniowych. W przypadku systemu BlueCash pozwala to na przesłanie pieniędzy w mniej niż 15 minut.

Jak to możliwe?

W systemie BlueCash przelew do innego banku polega na automatycznym wykonaniu dwóch przelewów wewnątrzbankowych. Jeżeli realizowałeś przelew na konto odbiorcy w tym samym banku, to wiesz, że takie przelewy są realizowane bardzo szybko (czas realizacji jest liczony w minutach). Zrealizowanie dwóch takich przelewów trwa więc zdecydowanie krócej niż dokonanie jednego przelewu międzybankowego.

W praktyce wygląda to więc tak, że firma Blue Media – dostawca usług BlueCash – wykorzystuje swoje rachunki bankowe założone w różnych bankach do realizacji tego typu przelewów. BlueCash pozwala zamienić jeden przelew międzybankowy na dwa przelewy wewnątrzbankowe.

Proces wykonywania przelewu ekspresowego przebiega następująco:

  1. Zlecasz wykonanie przelewu wewnętrznego ze swojego konta bankowego na specjalne konto operacyjne w Twoim banku (jest to zwykle rachunek w systemie BlueCash).
  2. Bank przekazuje drogą elektroniczną dane odbiorcy przelewu do operatora usługi (BlueCash).
  3. Operator usługi realizuje przelew wewnętrzny do docelowego odbiorcy przelewu korzystając ze swojego konta znajdującego się w tym samym banku, co konto odbiorcy.

Więcej o systemie BlueCash możesz przeczytać tutaj.

Należy jednak zdawać sobie sprawę z tego, że oferowany przez firmę Blue Media system ma pewny ograniczenia (uwaga: wiele z nich zależy od oferty banku):

  • Liczba banków, w których można zlecić przelew ekspresowy, jest ograniczona. Co prawda przelewy ekspresowe w systemie BlueCash można zlecić praktycznie do każdego banku komercyjnego w Polsce, ale już w przypadku większości banków spółdzielczych a także SKOK-ów usługa nie jest dostępna.
  • Maksymalna kwota, którą jesteś w stanie przesłać w ten sposób to obecnie 20 tys. zł (styczeń 2018), a w przypadku niektórych banków jest to jeszcze mniej.

Dowiedz się jakie są limity przelewów realizowanych w trybie ekspresowym w poszczególnych bankach

  • W niektórych bankach obowiązuje również maksymalna liczba przelewów ekspresowych, które możesz wykonać w ciągu dnia.
  • Faktyczny czas realizacji przelewu zależy od czasu zaksięgowania przelewu wewnątrzbankowego na koncie odbiorcy, w związku z tym realizacja przelewu w niektórych przypadkach może trwać dłużej niż 15 minut.
  • Wykonanie przelewu ekspresowego wiąże się z dodatkową opłatą (zwykle koszt takiej usługi wynosi około 5 zł).
  • Odbiorca widzi pośrednika jako nadawcę przelewu – oczywiście pośrednik dodaje informacje o właściwym zleceniodawcy przelewu, ale mimo to dane pośrednika także są widoczne.
  • W niektórych przypadkach przelew ekspresowy może się opóźnić, ze względu na nieefektywność systemu po stronie pośrednika (np. na którymś z jego rachunków skończyły się pieniądze)

Liczba przelewów w systemie BlueCash
W I półroczu 2017 roku za pośrednictwem systemu BlueCash każdego dnia realizowano ponad 9,2 tys. przelewów, których średnia wartość opiewała na prawie 1,6 tys. zł.

Przelew Express Elixir

Express Elixir to stosunkowo nowa usługa pozwalająca na przelanie środków z jednego banku do drugiego, w ciągu kilku minut. To najszybszy i bardzo bezpieczny rodzaj przelewu. Nad poprawnością operacji czuwa tu bowiem Krajowa Izba Rozliczeniowa, a środki przekazywane są pomiędzy kontami w różnych bankach z pominięciem firm pośredniczących.

Czy wiesz, że ?
W Europie poza Polską podobny system funkcjonuje jedynie w Wielkiej Brytanii.

W systemie Express Elixir nie ma sesji przychodzących i wychodzących; system księguje środki w czasie rzeczywistym. Wykonując taki przelew klient nie otrzyma informacji „przelew jest w trakcie realizacji”. Zamiast tego na ekranie komputera zobaczy, że „przelew został zrealizowany”.

Z przelewów Express Elixir mogą skorzystać zarówno klienci indywidualni, jak i przedsiębiorcy. Przelewy mogą być dokonywanie wyłącznie w polskich złotych. Maksymalna wartość pojedynczego przelewu w chwili obecnej nie może przekraczać 100 000 zł, a KIR nie pobiera z tego tytułu żadnych opłat (należy jednak liczyć się z tym, że opłatę za tego typu przelew naliczy nam nasz bank).

Na chwilę obecną (styczeń 2018) przelewy Express Elixir dostępne są w sumie w 18 bankach.

Warunki korzystania przelewów ekspresowych różnią się w zależności od banku, dlatego przed skorzystaniem z usługi, warto przeczytać jej regulamin na stronie banku.

Głównym ograniczeniem przelewu Express Elixir jest wymóg, aby rozliczenie było dokonywane pomiędzy bankami uczestniczącymi w systemie. Jeśli więc bank, do którego chcemy wysłać pieniądze nie oferuje tego typu usługi pozostaje nam więc zlecenie standardowego przelewu ELIXIR bądź skorzystanie z systemu BlueCash.

Liczba przelewów w systemie Expres Elixir
W grudniu 2017 roku za pośrednictwem systemu Express Elixir zrealizowano rekordową liczbę 675 tys. przelewów, których łączna kwota wyniosła blisko 2 mld zł.

Więcej o systemie Express Elixir możesz przeczytać pod tym adresem.


Analizując konta bankowe uwzględniamy różne rodzaje przelewów - nie tylko zwykłe, ale także ekspresowe oraz walutowe. Jeżeli chcesz się dowiedzieć więcej o kosztach takich transakcji, sprawdź nasz ranking kont osobistych.

Z ostatniej chwili

  • 20.02.2018 15:01

    5% zwrotu za transakcje bezgotówkowe z Kontem Proste Zasady w Getin Banku.

  • 20.02.2018 13:49

    W najnowszej promocji BGŻ BNP Paribas można zgarnąć do 460 zł z Kontem Optymalnym: bonus 160 zł + 300 zł premii za transakcje mobilne.

  • 20.02.2018 10:45

    Zakładając Konto dla Młodych w PKO BP można otrzymać 100 zł do wykorzystania w serwisie Allegro.pl.

  • 19.02.2018 20:00

    Powraca promocja Citibanku: za wyrobienie karty kredytowej można otrzymać bon o wartości 300 zł na Allegro.

  • 16.02.2018 08:46

    O co pracownik banku nie ma prawa Cię zapytać? Przeczytaj praktyczny poradnik, jak bronić się przed vishingiem.

  • 15.02.2018 10:47

    mBank rozpoczął nową promocję: "100 zł dla aktywnych" z ekontem Standard. Sprawdź jakie warunki trzeba spełnić, aby zgarnąć premię.

  • 15.02.2018 08:59

    Raiffeisen Polbank udostępnia klientom płatności mobilne Blik. Klienci mogą już korzystać z płatności w internecie, w terminalach i z wypłat z bankomatów.

  • 12.02.2018 15:33

    Aktualnie promocje za doładowanie telefonu w Orange oferują: BZ WBK, PKO BP, Inteligo, Bank Millennium i ING. Sprawdź co możesz zyskać.

  • 8.02.2018 14:39

    Idea Bank we współpracy z Mastercardem uruchomił usługę Masterpass.

  • 8.02.2018 07:52

    Promocja kart kredytowych w Citibanku: 300 zł premii gotówkowej za wyrobienie bezpłatnej karty Citi Simplicity.

Pominęliśmy coś ważnego? Napisz do nas!

Wiadomości

Ta strona korzysta z ciasteczek. Dalsze korzystanie z serwisu oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Więcej szczegółów w polityce prywatności.