Na czym zarabiają banki?

Na czym zarabiają banki?

W 2016 roku statystyczny posiadacz kredytu hipotecznego zapłacił prawie 4800 zł odsetek, a łączne dochody banków z tego tytułu przekroczyły 9,6 mld zł. Sprawdzamy, na czym jeszcze i ile zarabiał w zeszłym roku polski sektor bankowy.

Co dla banku jest dochodem a co kosztem?

Jeśli właściciel firmy budowlanej, szef salonu samochodowego czy głowa 4-osobowej rodziny zdecydują się na zaciągnięcie kredytu, będzie stanowić to dla nich źródło dodatkowych kosztów. Natomiast kiedy ulokują oszczędności na lokacie bankowej, mogą liczyć z tego tytułu na dodatkowe profity.

Tymczasem z bankami jest dokładnie odwrotnie. Dla nich podstawowym źródłem dochodów są udzielone kredyty (a konkretnie - płacone od nich odsetki). Natomiast odsetki należne od oferowanych lokat będą stanowiły jeden z najpoważniejszych kosztów. Nic więc dziwnego, że z tych pierwszych banki starają się wycisnąć tak dużo, jak się tylko da, natomiast oprocentowanie depozytów ustalają na najniższym możliwym, akceptowalnym przez klientów poziomie.

Struktura przychodów sektora bankowego

W 2016 roku podmioty polskiego sektora bankowego ze swojej podstawowej działalności osiągnęły przychody wynoszące przeszło 79 mld zł (wzrost o 2,5% w stosunku do 2015 roku). Posiadając taką kwotę, byłoby nas stać na kupno wszystkich mieszkań znajdujących się w Lublinie, Bydgoszczy lub Białymstoku i jeszcze sporo by nam zostało.

Zdecydowanie największą część z tej kwoty, bo blisko 70%, stanowiły przychody z otrzymanych odsetek. Pozostałe dwa najważniejsze źródła dochodów stanowiły wpływy z tytułu opłat i prowizji oraz przychody z otrzymanych dywidend.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych KNF.

Przede wszystkim przychody z odsetek

Ubiegłoroczne przychody odsetkowe polskiego sektora bankowego wyniosły blisko 54 mld zł, z czego aż 44,7 mld zł spłynęło na konta banków z racji odsetek od udzielonych kredytów i przyznanego leasingu. W porównaniu do 2015 roku oznacza to wzrost o przeszło 0,6 mld zł. W podziale na poszczególne rodzaje kredytów największymi źródłami bankowych wpływów były kolejno: kredyty konsumpcyjne (13,98 mld zł), kredyty dla przedsiębiorców (11,60 mld zł) oraz kredyty hipoteczne (9,63 mld zł).

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych KNF.

Hipoteki prawdziwą żyłą złota

Znając dane na temat struktury przychodów odsetkowych z podziałem na poszczególne segmenty rynku kredytowego oraz posiłkując się danymi Związku Banków Polskich, możemy ustalić, że najbardziej dochodowymi klientami banków okazali się w ubiegłym roku posiadacze kredytów hipotecznych.

Według ZBP liczba aktywnych umów kredytowych tego typu wynosiła ponad 2 mln. Przy przychodach odsetkowych na poziomie 9,60 mld zł oznacza to, że statystyczny posiadacz hipoteki zapłacił z tego tytułu w 2016 roku prawie 4800 zł odsetek. Dla porównania średnie przychody odsetkowe od udzielonych kredytów gotówkowych nie przekroczyły w zeszłym roku 1800 zł (dane obejmują także SKOK-i).

Nie tylko odsetki od kredytów i leasingu

Sporo, bo prawie 5,7 mld zł, udało się bankom zyskać na odsetkach pochodzących z tzw. aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży. Przykładem takich aktywów są chociażby obligacje skarbu państwa.

Pozostałe źródła przychodów odsetkowych były już znacznie skromniejsze. Nieco ponad 1,8 mld zł wyniosły wpływy uzyskane dzięki stosowaniu instrumentów zabezpieczających przed ryzykiem stopy procentowej, a niespełna 0,5 mld zł odsetek dostarczyły operacje prowadzone z bankiem centralnym.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych KNF.

Miliardowe wpływy z pozostałych źródeł

Drugim największym źródłem wpływów działających w Polsce banków były przychody z tytułu opłat i prowizji. Te w porównaniu do poprzedniego roku nieco się zmniejszyły i wyniosły blisko 16,5 mld zł.

Oprócz odsetek oraz wszelkiego rodzaju pobieranych od klientów opłat, banki zarabiały w zeszłym roku także na otrzymanych dywidendach. Z tego tytułu do ich kas trafiło ponad 1,3 mld zł i był to wynik porównywalny z 2015 rokiem.

Jest też czwarte i ostatnie źródło przychodów banków, klasyfikowane jako „pozostałe”. W tej kategorii znajdują się wszelkiego rodzaju wpływy takie jak: odszkodowania, odzyskane należności, które wcześniej bank potraktował jako nieściągalne czy jeszcze kilka innych pozycji. Dzięki nim bilanse banków powiększyły się w zeszłym roku o ponad 7,4 mld zł.

Koszty banków

Działalność bankowa to nie tylko same zyski, ale również spore koszty. Ubiegłoroczne wydatki polskiego sektora bankowego wyniosły blisko 63 mld zł (z pominięciem podatku dochodowego oraz kosztów związanych z działalnością niebankową). W stosunku do 2015 roku ta wielkość zmniejszyła się o ponad 1 mld zł.

Za połowę ponoszonych kosztów odpowiadały wydatki związane z utrzymaniem sieci bankowej, a jedna czwarta przypadła na koszty odsetkowe. Reszta pozycji, takich jak koszty z tytułu opłat i prowizji, amortyzacji, rezerw czy odpisów aktualizacyjnych pochłonęła już znacznie mniej pieniędzy.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych KNF.

* Prezentowane dane nie obejmują podatku dochodowego, zdarzeń nadzwyczajnych oraz kosztów związanych z działalnością pozabankową.

Kosztowne utrzymanie bankowej sieci

Od wielu lat zdecydowanie największym kosztem polskiego sektora bankowego są wydatki związane z funkcjonowaniem sieci bankowej. Przed rokiem na wynagrodzenia pracowników, koszty związane z zarządzaniem poszczególnymi placówkami czy ich dzierżawę banki wydały ponad 31,6 mld zł, czyli o prawie 1 mld zł więcej niż w 2015 roku.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych KNF.

Banki co prawda starają się walczyć z wysokimi kosztami m.in. redukując zatrudnienie oraz liczbę stacjonarnych punktów obsługi klienta, ale na daną chwilę nie daje to zamierzonego efektu. Choć od 2011 roku liczba pracowników polskiej bankowości zmniejszyła się o ponad 10 tys., a ilość filii, ekspozytur oraz punktów obsługi klienta spadła o przeszło 40%, to od tego czasu koszty działania banków zwiększyły się o prawie 20%.

Obecnie banki - poza konsekwentną redukcją zatrudnienia - intensywnie pracują nad rozwojem usług bankowości mobilnej. Na rynku już działają banki takie jak np. Orange Finanse czy Inteligo, które w ogóle nie posiadają sieci stacjonarnej. Ich klienci wszystkie potrzebne sprawy mogą załatwić wyłącznie drogą mobilną, co dla samych banków oznacza znacznie niższe koszty funkcjonowania.

Spadające koszty odsetkowe

Na drugim miejscu, jeśli chodzi o koszty, znalazły się w zeszłym roku wydatki związane z wypłatą odsetek należnych klientom od pieniędzy trzymanych przez nich na lokatach czy kontach oszczędnościowych. Na ten cel banki przeznaczyły w ubiegłym roku ponad 15,3 mld zł. Kwota gigantyczna, jednak kiedy porówna się ją do tej z 2015 roku, okaże się, że koszty odsetkowe banków spadły w ciągu roku o ponad 10%. W praktyce oznacza to, że klienci na powierzonych bankom pieniądzach zarobili o przeszło 1,6 mld zł mniej niż rok wcześniej i świadczy o tym, że oferta bankowych lokat staje się dla nich coraz mniej atrakcyjna (zauważmy, że mimo spadku kwoty odsetek zapłaconych klientom banki odnotowały wzrost przychodów od udzielonych kredytów).

Prowizje płacone przez banki

Do zapłacenia przez banki było w ubiegłym roku także prawie 4 mld zł opłat z tytułu różnorakich prowizji, np. tych dla wystawców kart płatniczych (jak Master Card czy Visa) czy firm doradztwa finansowego. Pozostałe koszty związane bezpośrednio z usługami bankowymi były już znacznie mniejsze – przykładowo całkowite zobowiązania wobec banku centralnego nie przekroczyły przed rokiem nawet 1 mln zł.

Ponad 7 mld odpisanych kredytów

Tak jak w każdym biznesie działalność prowadzona przez banki to nie tylko generowanie zysków, ale także potencjalne czynniki ryzyka. W tym przypadku największe zagrożenie wiąże się z tym, że klienci banków po prostu nie spłacą w terminie (lub w ogóle) zaciągniętych zobowiązań. Tylko w zeszłym roku podmioty polskiego sektora bankowego musiały z tego powodu spisać na straty aż 7,4 mld zł, co stanowiło jeden z najpoważniejszych poniesionych kosztów. To pula, którą bankowcy uważają za straconą. Gdy jednak uda im się np. przy pomocy firmy windykacyjnej odzyskać część z tych pieniędzy, wówczas pojawią się one w bilansach banków jako dodatkowy zysk.

Strukturę bankowych kosztów uzupełnia jeszcze amortyzacja, czyli utrata wartości posiadanych nieruchomości czy wartości niematerialnych, takich jak znaki towarowe, programy czy licencje. Z tego tytułu działające nad Wisłą banki odpisały w ubiegłym roku prawie 3,0 mld zł.

Zysk i przychody sektora bankowego

W 2016 roku przy niewielkim wzroście przychodów, za które w największym stopniu odpowiadały zwiększone wpływy odsetkowe, bankom udało się dość wyraźnie ograniczyć ponoszone koszty. Przełożyło się to na znaczny, bo 25%, wzrost zysku netto oraz na poprawienie się wskaźnika ROA (zwrot z aktywów, którymi są głównie udzielone kredyty) do poziomu 0,85%. W sumie po poniesieniu wszystkich kosztów i zapłaceniu należnych podatków zysk netto polskiego sektora bankowego przekroczył 14 mld zł.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych KNF.

Delikatna poprawa perspektyw

Mimo tych pozytywnych tendencji w stosunku do wcześniejszych lat banki mają wciąż wiele do odrobienia. W latach 2012-2014 na posiadanych aktywach udawało się im zarabiać znacznie więcej niż obecnie (ROA wyraźnie przekraczał 1%), a osiągane zyski wynosiły ponad 15 mld zł rocznie.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych KNF.

Znacznie wyższe były też uzyskiwane przychody (choć to w sporej mierze efekt wyższych wówczas stóp procentowych), które w 2012 roku zbliżyły się do 100 mld zł. Po stronie pozytywów (z perspektywy banków) zaliczyć można natomiast konsekwentną redukcję kosztów. Gdyby nie ta kontrola wydatków, dziś - zamiast kilkunastu miliardów złotych zysków rocznie - sektor z ledwością dawałby radę wyjść na plus.

Z ostatniej chwili

  • 14.12.2017 11:54

    BZ WBK potwierdził nabycie części Deutsche Banku. Kwota transakcji to 1,29 mld zł.

  • 14.12.2017 07:42

    Robiąc zakupy w bdsklep.pl i płacąc BLIK-iem można zyskać 30 zł na kolejne zakupy.

  • 13.12.2017 07:09

    Instalując nową aplikację PeoPay możesz zyskać do 150 zł do wydania na empik.com.

  • 11.12.2017 13:43

    Promocja "TAPnij kasę" Alior Banku została przedłużona do 31 grudnia 2017 r.

  • 11.12.2017 09:51

    BZ WBK przygotował prostą promocję, w której do zdobycia jest bon zakupowy na Allegro o wartości 100 zł. Szczegóły tutaj.

  • 8.12.2017 13:41

    Zakupy w sklepach internetowych, które wymagają autoryzacji hasłem 3D-Secure kartami Raiffeisen Polbank, będą niemożliwe 10.12 w godzinach 6:00-10:00.

  • 8.12.2017 13:38

    W związku z pracami serwisowymi w sobotę od godziny 0:00 do 14:00 klienci Deutsche Bank mogą mieć problemy z dostępem do db easyNET i db powerNET.

  • 5.12.2017 13:01

    Rada Polityki Pieniężnej pozostawiła stopy procentowe na niezmienionym poziomie.

  • 4.12.2017 15:59

    Akcja „Bilet za 1 zł z MasterPass od mPay" została wznowiona. Pulę uzupełniono o kolejne 80 tys. biletów komunikacji miejskiej.

  • 4.12.2017 15:13

    Bank Pocztowy przygotował nową, praktycznie bezpłatną ofertę konta osobistego dla osób po 60. roku życia - Pocztowe Konto Aktywny Nestor.

Pominęliśmy coś ważnego? Napisz do nas!

Wiadomości

Ta strona korzysta z ciasteczek. Dalsze korzystanie z serwisu oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Więcej szczegółów w polityce prywatności.