Kiedy bank może zablokować środki na rachunku?

Kiedy bank może zablokować środki na rachunku? © Voyagerix / Fotolia

Brak dostępu do zgromadzonych środków to jedna z najgorszych rzeczy, jakie mogą przytrafić się posiadaczowi rachunku bankowego. Co możemy zrobić w takiej sytuacji? Jak i do kogo się odwoływać? Czy z dnia na dzień możemy zostać bez grosza przy duszy?

Choć powszechnie mówi się, że to bank zablokował nasze konto, tak naprawdę jest on tylko wykonawcą decyzji podejmowanych na wyższym szczeblu. Za blokadę środków de facto odpowiadają podmioty takie jak:

  • Urząd Skarbowy,
  • ZUS,
  • Izba Celna,
  • prokuratura,
  • sądy rejonowe,
  • komornicy.

Nawet jeżeli inicjatywa faktycznie wyjdzie ze strony banku, jest to wyłącznie krótkoterminowy mechanizm zapobiegawczy, stosowany np. do czasu wydania wiążącej decyzji przez prokuraturę. Ważne jest również, że możliwość blokady konta wynika nie z regulaminu danej instytucji, a z przepisów prawa – m.in. ustaw: Prawo bankowe, o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Sam termin „blokada rachunku” również jest nieco mylący. Blokowany jest bowiem nie cały rachunek, a zgromadzone na nim środki – i to tylko do określonej wysokości. Część środków jest też automatycznie chroniona przed zajęciem, co wynika z odrębnych przepisów prawnych.

Za co bank może zablokować nasze konto?

Najczęstszym przypadkiem blokady środków na koncie jest toczące się postępowanie egzekucyjne – np. w związku z niezapłaconym mandatem, ratą kredytu czy nieuiszczonym podatkiem. Nasz rachunek może też zostać zablokowany na skutek zabezpieczenia roszczeń wywołanych toczącą się sprawą sądową. W takiej sytuacji zajęcie środków odbywa się na podstawie postanowienia sądu.

Bank może jednak sam zadecydować o blokadzie rachunku. Umożliwia mu to ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, a konkretnie rozdział 5. Jeżeli bank ma uzasadnione podejrzenie, że część środków na naszym koncie pochodzi z działalności przestępczej (a więc możemy mieć do czynienia z tzw. praniem pieniędzy), może zablokować taką transakcję na 24 godziny, a jednocześnie składa zawiadomienie do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej.

W przypadku podejrzenia przestępstw innych niż pranie pieniędzy i finansowanie terroryzmu blokadę środków – i to na 72 godziny – umożliwia ustawa Prawo bankowe. W obu tych przypadkach bank może zablokować środki wyłącznie do wysokości, co do której zachodzi podejrzenie przestępstwa.

Czego bank nie może zrobić?

Przede wszystkim bank nie może pobierać od nas opłaty za realizację tytułu egzekucyjnego. Taka klauzula jest już w zasadzie nieobecna w bankowych dokumentach, ale jeszcze parę lat temu była dość często spotykana. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał ją jednak za klauzulę niedozwoloną.

Bank nie może też zablokować nam wszystkich środków na rachunku – przynajmniej w teorii, ponieważ praktyka wygląda zgoła inaczej. Po pierwsze, w przypadku np. egzekucji komorniczej bank może zająć wyłącznie zasądzoną kwotę, a nie cały rachunek. KNF stwierdziła, że bank nie może odmówić wypłaty pieniędzy, jeżeli dłużnik, zalegający na przykład z zapłatą podatku lub mandatu, ma na swoim rachunku więcej pieniędzy niż wynosi kwota zajęta na spłatę długu. W praktyce jednak często zdarza się, że banki nie respektują takiego zapisu.

Po drugie, nawet jeśli nasze zobowiązania przewyższają saldo rachunku, zgodnie z ustawą Prawo bankowe przysługuje nam kwota wolna od zajęcia. Wynosi ona 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2017 r. jest to 1500 zł) w każdym miesiącu, w którym obowiązuje zajęcie. Kwota wolna od zajęcia dotyczy jednak całości naszych środków, a nie każdego rachunku osobno.

O czym jeszcze warto wiedzieć?

Choć przepisy prawa chronią – przynajmniej w niektórych kwestiach – nasz majątek, praktyka często nie idzie w parze z teorią. Banki mogą bowiem odmówić wypłaty kwoty wolnej od zajęcia, powołując się np. na brak dostępu do informacji. Dłużnik posiadający kilka rachunków mógłby bowiem wypłacić tę kwotę z każdego z nich, zanim taka informacja dotarłaby do wszystkich banków, co znacznie utrudniłoby egzekucję.

Alimenty i świadczenia 500+

Problematyczna jest też kwestia alimentów, świadczeń z pomocy społecznej czy świadczeń 500+ – co do zasady niepodlegających egzekucji. Komornik nie ma jednak możliwości prawnych, aby dowiedzieć się, skąd pochodzą dane środki na konkretnym rachunku. Z tego względu warto udać się np. do oddziału MOPS i uzyskać zaświadczenie, że zajęte konto służy wyłącznie do odbioru świadczeń. To powinno umożliwić swobodne dysponowanie zgromadzonymi środkami.

Zaskarżenie decyzji o blokadzie środków

Decyzję komornika można oczywiście zaskarżyć – zgodnie z art. 767 kodeksu postępowania cywilnego należy to uczynić bezpośrednio u danego komornika w terminie siedmiu dni od wykonania skarżonej czynności.

Ważne jest, że bank nie musi nas nawet informować o zajęciu środków. Taka informacja musi jednak wpłynąć od komornika lub Urzędu Skarbowego. Możemy ją również odczytać z wyciągu bankowego, jeśli taki otrzymujemy.

Trzeba też pamiętać – o czym wspomnieliśmy już na początku – że podmiotem odpowiedzialnym za blokadę rachunku nie jest bank. Wszelkie reklamacje czy wyjaśnienia trzeba więc składać w instytucjach państwowych – Urzędzie Skarbowym czy sądzie.

Sytuacje nadzwyczajne

Istnieją też inne sytuacje, w których możemy utracić dostęp do naszych środków. Należą do nich m.in. stan wojenny czy stan wyjątkowy. To jednak sytuacje nadzwyczajne i niezwykle rzadko spotykane.

Z ostatniej chwili

  • 19.10.2017 09:18

    Promocja "100 zł za otwarcie konta" w ING została przedłużona do 30 listopada 2017 r.

  • 18.10.2017 08:22

    W nowej wersji aplikacji mobilnej BZ WBK można już logować się odciskiem palca.

  • 16.10.2017 10:05

    Od dziś w ofercie mBanku dostępna jest karta Visa Świat, którą można płacić bez dodatkowej prowizji za przewalutowanie.

  • 15.10.2017 09:48

    Wciąż można zyskać 2,5% na Koncie Oszczędnościowym Profit w Banku Millennium - właśnie ruszyła nowa edycja promocji tego rachunku. Sprawdź szczegóły.

  • 11.10.2017 11:48

    Za założenie Wymarzonego Konta Osobistego w Raiffeisen Polbanku można obecnie otrzymać bilety do kina. Szczegóły w naszej analizie rachunku.

  • 9.10.2017 15:01

    UWAGA! W ING Banku Śląskim trwa awaria bankowości internetowej i mobilnej. Oba systemy będą niedostępne do 19:30. Trwają prace nad usunięciem problemu.

  • 6.10.2017 14:53

    Ruszyła 2 edycja promocji "Filmowe konto". Ponownie można otrzymać 6 biletów do kina za założenie Konta Optymalnego w BGŻ BNP Paribas.

  • 4.10.2017 11:59

    Rada Polityki Pieniężnej pozostawiła stopy procentowe na niezmienionym poziomie, stopa referencyjna nadal wynosi 1,5% w skali rocznej.

  • 4.10.2017 09:18

    Posiadacze kont w PKO BP i Inteligo mogą otrzymać bilety do kina za doładowanie telefonu przez bankowość elektroniczną.

  • 4.10.2017 07:54

    W placówkach Poczty Polskiej można już płacić Blikiem i kartą płatniczą za przesyłki wysyłane za pobraniem.

Pominęliśmy coś ważnego? Napisz do nas!

Wiadomości

Ta strona korzysta z ciasteczek. Dalsze korzystanie z serwisu oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Więcej szczegółów w polityce prywatności.