Jak poprawnie rozliczyć podatek od zysków kapitałowych?

Jak poprawnie rozliczyć podatek od zysków kapitałowych?

To już ostatni dzwonek, aby wypełnić i złożyć deklaracje podatkowe za 2016 roku. Termin składania zeznań mija 30 kwietnia, a obowiązek rozliczenia z fiskusem mają nie tylko osoby pracujące na etacie, właściciele własnych firm, ale także inwestorzy giełdowi. W naszym artykule podpowiadamy, w jaki sposób prawidłowo rozliczyć podatek od zysków kapitałowych i tym samym uniknąć problemów ze strony fiskusa.

PIT-38

Osoby, które w ubiegłym roku dokonały przynajmniej jednej transakcji giełdowej, np. sprzedając akcje, składają deklarację na formularzu PIT-38. Formularz ten służy do rozliczania podatku od zysków kapitałowych (potocznie nazywanym "podatkiem Belki”).

Tych, którzy jeszcze tego nie zrobili i właśnie głowią się nad tym, jak prawidłowo rozliczyć dochody giełdowe, pocieszamy, że poprawne wypełnienie rubryk formularza jest stosunkowo proste, a większość związanej z tym pracy wykona za nas biuro prowadzące nasz rachunek maklerski. Wszystko, co będzie nam potrzebne, to arkusz kalkulacyjny Excel lub kalkulator, a w wielu przypadkach nawet i to nie będzie konieczne.

Stała stawka podatku: 19%

Podatek od zysków kapitałowych to jeden z najprostszych w swojej konstrukcji podatków obowiązujących w Polsce. W odróżnieniu m.in. do podatku od dochodów osobistych (PIT) w przypadku „podatku Belki” nie mamy żadnych progów, ulg ani kwot wolnych. Jest za to stała kwota podatku, która niezależnie od tego, ile zarobiliśmy inwestując na giełdzie, zawsze wyniesie 19% (jest to tzw. podatek liniowy).

Tak więc, jeśli nasz ubiegłoroczny zysk z handlu akcjami czy innymi instrumentami notowanymi na giełdzie wyniósł np. 100 zł, to kwota, którą przelejemy fiskusowi, wyniesie 19 zł (100 zł x 19%). Jeśli z kolei ktoś zarobił 1 mln zł (wszystkim życzymy takich zysków), wówczas do odprowadzenia będzie miał 190 tys. zł (1 mln zł x 19%).

Poczekajmy na formularz PIT-8C od maklera

Zadanie rozliczenia podatku „Belki” jest o tyle łatwe, że zestawienie wszystkich zrealizowanych w danym roku transakcji akcjami, obligacjami czy instrumentami pochodnymi takimi jak kontrakty terminowe czy opcje przygotuje dla nas biuro maklerskie prowadzące nasz rachunek inwestycyjny. Taki bilans otrzymamy na formularzu PIT-8C, który trafi zarówno do nas, jak i do urzędu skarbowego.

W przypadku kiedy korzystamy z usług tylko jednego domu maklerskiego i nie mamy możliwości odliczenia strat z lat poprzednich:

  • wystarczy przepisać do formularza PIT-38 kwoty dotyczące wysokości przychodów, kosztów ich uzyskania oraz osiągniętego zysku (wymienione wartości znajdziemy w pozycjach 45.-47. formularza PIT-8C);
  • pomnożyć zysk przez 19% (czyli tyle ile wynosi stawka podatku). Więcej na ten temat w dalszej części tekstu.

Rozliczanie przez Internet

W ten sposób wyliczymy ostateczną wysokość należności wobec skarbówki z tytułu „podatku Belki”. Sprawa będzie jeszcze prostsza, jeśli formularza PIT-38 nie wypełniamy długopisem, ale robimy to komputerowo. W takim przypadku program służący do rozliczania deklaracji podatkowych dokona kalkulacji za nas.

Tak wypełniony formularz możemy złożyć w urzędzie skarbowym osobiście lub wykorzystać do tego program e-Deklaracje, dzięki któremu wyślemy PIT-38 bez konieczności odchodzenia sprzed komputera.

Więcej niż jeden rachunek inwestycyjny

Kwestia prawidłowego rozliczenia podatku od zysków kapitałowych robi się nieco trudniejsza, jeśli inwestujemy za pośrednictwem więcej niż jednego biura maklerskiego. W takiej sytuacji otrzymamy zestawienie transakcji (formularz PIT-8C) od każdego z nich z osobna. Dotyczy to wyłącznie rachunków, na których w danym roku przeprowadziliśmy przynajmniej jedną transakcję. Jeśli rachunek był nieużywany, wówczas formularz nie zostanie wysłany.

Nasze zadanie będzie wówczas polegało na zsumowaniu pozycji dotyczących przychodów oraz kosztów znajdujących się we wszystkich otrzymanych dokumentach, a następnie wpisanie ich do formularza PIT-38. Reszta formalności nie będzie różniła się od przypadku, w którym w danym roku handlowaliśmy tylko z jednego rachunku maklerskiego. Sposób rozliczania podatku od zysków kapitałowych w sytuacji, w której korzystaliśmy z usług więcej niż jednego domu maklerskiego prezentuje poniższy przykład.

Przykład wyliczeń PIT-38 na bazie dwóch PIT-8C

Inwestor w roku podatkowym 2016 aktywnie korzystał z dwóch rachunków inwestycyjnych w domach maklerskich „Alfa” i „Beta”. Z inwestycji za pośrednictwem pierwszego z wymienionych uzyskał łączny przychód w wysokości 10000 zł, natomiast koszt uzyskania przychodu wyniósł 8000 zł. Oznacza to, że dochód z inwestycji był równy 2000 zł.

Dom maklerski Alfa (wyciąg z formularza PIT-8C)

Przychód (pozycja 45.)

Koszt uzyskania przychodu (pozycja 46.)

Dochód (pozycja 47.)

Strata (pozycja 48.)

10 000,00 zł

8 000,00 zł

2000,00 zł

0,00 zł

Natomiast w przypadku drugiego z posiadanych rachunków koszty (10 000 zł) były wyższe niż przychody (9 000 zł), co oznacza stratę z inwestycji w wysokości 1 000 zł.

Dom maklerski Beta (wyciąg z formularza PIT-8C)

Przychód (pozycja 45.)

Koszt uzyskania przychodu (pozycja 46.)

Dochód (pozycja 47.)

Strata (pozycja 48.)

9 000,00 zł

10 000,00 zł

0,00 zł 1000,00 zł

Chcąc obliczyć wysokość należnego podatku, inwestor zsumował łączną wysokość osiągniętych przychodów oraz kosztów, a obliczone wartości wpisał do formularza PIT-38.

Wyciąg z formularza PIT-38

Przychód (pozycja 24.) Koszt uzyskania przychodu (pozycja 25.) Dochód (pozycja 26.) Strata (pozycja 27.)

19 000,00 zł

18 000,00 zł

1000,00 zł

0,00 zł


Łączna wysokość osiągniętych przychodów (19 000 zł) przewyższyła koszty ich uzyskania (18 000 zł), co oznacza, że inwestor osiągnął w ubiegłym roku dochód brutto w wysokość 1000 zł.

Ostatnim krokiem jest pomnożenie tej kwoty przez 19%. Wynik mnożenia to 190 zł i taką kwotę powinien inwestor przelać na konto fiskusa z tytułu podatku od zysków kapitałowych.

Rozliczanie strat

Nikt nie lubi tracić pieniędzy, szczególnie tych przeznaczonych na inwestowanie. Niestety, praktycznie każdy (dobry) inwestor doświadczy tego uczucia prędzej czy później. Sprawdźmy, jakie obowiązki i prawa podatkowe się z tym wiążą.

Strata nie zwalnia z obowiązku składania PIT

Obowiązek wysłania zeznania podatkowego dotyczy także tych inwestorów, którzy w danym roku ponieśli stratę z handlu akcjami czy instrumentami pochodnymi. Choć w takiej sytuacji nie ma konieczności płacenia „podatku Belki”, to jednak wykazanie straty tak naprawdę leży w interesie inwestora.

Wynika to z faktu, że poniesioną stratę można uwzględnić w zeznaniach podatkowych za kolejne lata (w sytuacji jeśli pojawi się w nich zysk) i tym samym zmniejszyć wysokość płaconej daniny. Warunek jest jednak taki, że w jednym roku można uwzględnić maksimum 50% poniesionej wcześniej straty. Dobrą wiadomością jest jednak to, że możemy kompensować ją nawet na 5 lat w przód. Jak działa taki mechanizm wyjaśnia poniższy przykład.

Przykład demonstrujący kompensowanie strat w latach kolejnych

W roku podatkowym 2012 inwestor poniósł stratę w wysokości 10 000,00 zł. W efekcie nieudanych inwestycji zniechęcił się do rynku giełdowego i w latach 2013-2015 nie przeprowadził ani jednej transakcji. Po kilku latach przerwy inwestor zdecydował się wrócić do handlu. W 2016 roku poszło mu dobrze, a jego zysk wyniósł 10 000 zł. Wymienioną kwotę wykazał w rocznym zeznaniu podatkowym na formularzu PIT-38 (pozycja 26.). Ponieważ 4 lata wcześniej poniósł on stratę, 50% jej wysokości mógł uwzględnić w swoim sprawozdaniu (pozycja 28.).

To z kolei zmniejszyło podstawę obliczenia podatku (pozycja 29.) do 5 000 zł (10 000 zł zysku w roku 2016 minus 5 000 zł straty z roku 2012). W efekcie podatek został obliczony tylko od tej kwoty i wyniósł 950 zł (5 000 zł x 19%). Gdyby inwestor nie wykazał w zeznaniu wcześniej poniesionych strat, kwota należnej daniny byłaby dwukrotnie wyższa i wyniosłaby 1900 zł.

Ponieważ w formularzu za rok 2016 uwzględnione zostało tylko 50% wcześniej poniesionych start, kolejne 50% inwestor będzie mógł wykazać w zeznaniu za kolejny rok. W praktyce oznacza to, że jeśli jego zysk w 2017 rok będzie równy lub mniejszy od 5 000 zł, wówczas nie zapłaci on w ogóle żadnego podatku.

Podatek od dywidend, funduszy i lokat

Warto pamiętać, że nie wszystkie operacje związane z zyskiem lub stratą kapitałową powinny być ujęte w formularzu PIT-38. Poza nielicznymi wyjątkami (jak m.in. niektóre transakcje na rynku prywatnym) w naszym zeznaniu podatkowym powinny znaleźć się jedynie te operacje, które zostały ujęte na drukach PIT-8C otrzymanych od biura maklerskiego. W naszym zeznaniu nie musimy (a wręcz nie możemy) uwzględniać dochodów osiągniętych z tytułu otrzymanych dywidend. W tym przypadku podatek od zysków kapitałowych rozlicza w naszym imieniu biuro maklerskie, a kwota, którą wypłaca na nasz rachunek, jest kwotą netto, czyli już uwzględniającą podatek. Podobnie jest:

  • w przypadku lokat bankowych (tutaj podmiotem rozliczającym podatek jest bank);
  • jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych;
  • odsetek od obligacji.

W każdym z tych przypadków trafia do nas już opodatkowana kwota.

Złą wiadomością dla inwestora jest to, że zysków i strat z wymienionych źródeł nie można ze sobą łączyć. Oznacza to, że jeśli na handlu akcjami zarobimy np. 10 000 zł, a fundusz inwestycyjny, którego jednostki mamy wykupione poniesie w danym roku 10 000 zł straty, to i tak odprowadzimy 1900 zł podatku „Belki” (19% z kwoty zarobionej na giełdzie).

Waluty rozliczamy tak samo jak akcje

W ostatnim czasie oprócz oferty umożliwiającej inwestorom handel akcjami spółek notowanych m.in. na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie wśród usług oferowanych przez domy maklerskie coraz częściej można spotkać także platformy pozwalające na zawieranie transakcji na rynku walutowym Forex. Wiele jest też firm, jak np. polskie XTB czy TMS Brokers, które skoncentrowały się niemal wyłącznie na nim.

Zalety tego rynku (ale także ryzyka z nim związane) z roku na rok odkrywa coraz więcej inwestorów. Coraz większa jest też liczna wysyłanych formularzy PIT-8C obejmujących transakcje walutowe.

Uwzględnienie zysków (lub strat) z handlu na forexie w większości przypadków nie różni się od tych, które osiągamy handlując akcjami czy kontraktami terminowymi. Wartości znajdujące się w rubrykach przychody i koszty (pozycje 45. i 46. formularza PIT-8C) przenosimy (lub sumujemy, jeśli korzystamy z usług więcej niż jednej firmy) do wypełnianego przez nas formularza PIT-38, a następnie postępujemy identycznie jak we wcześniej opisanych przykładach.

Trudniej z rozliczeniem podatku u zagranicznego brokera

Sytuacja znacznie komplikuje się, kiedy nasz rachunek prowadzony jest w walucie innej niż polski złoty lub też kiedy korzystamy z usług zagranicznej firmy, która nie wysłała nam stosownego formularza.

W pierwszym z wymienionych przypadków musimy przeliczyć każdą z przeprowadzonych transakcji na polską walutę (przeliczenie powinno odbyć się według kursu sprzed dnia wykonania danej operacji), a uzyskane wyniki zsumować i przenieść do formularza PIT-38.

Jeszcze ciężej robi się, kiedy naszym usługodawcą jest firma zagraniczna. W takim przypadku musimy:

  • samodzielnie wydrukować dokument stanowiący zestawienie przeprowadzonych operacji;
  • jeśli konto było w walucie obcej przeliczyć rezultaty każdej z operacji na polskie złote;
  • uzyskane wyniki oprócz druku PIT-38 wpisać do załącznika PIT/ZG.

W praktyce rozliczanie transakcji prowadzonych z dolarach czy euro wymaga dużej skrupulatności i często jest bardzo czasochłonne.

Kurs inwestowania, komputer i giełdowa prasa to nie koszty

Jak wspominaliśmy – tym, co na plus odróżnia podatek od zysków kapitałowych od wielu innych danin, jest jego prosta konstrukcja, dzięki której łatwo obliczymy sumę należności wobec fiskusa. Niestety ta prostota niesie dla inwestorów także szereg niekorzystnych konsekwencji. Po pierwsze – przy jego obliczaniu nie możemy uwzględnić praktycznie jakichkolwiek kosztów (które zmniejszyłyby wysokość należnej „Belki”).

Właściwie jedynym wyjątkiem są tutaj prowizje pobierane przez biuro maklerskie takie jak m.in. opłata za prowadzenie rachunku inwestycyjnego czy prowizja od handlu akcjami. Jeśli natomiast na potrzeby naszych inwestycji kupiliśmy nowy komputer z dużym monitorem i zaprenumerowaliśmy branżową gazetę lub odbyliśmy kurs z technik inwestowania – skarbówka nie zaliczy nam tych wydatków na poczet poniesionych kosztów.

Podatku nie możemy łączyć też z innymi rodzajami podatków płaconych m.in. od dochodów z umowy o pracę, dzieło czy też przychodów z najmu nieruchomości. W przypadku „podatku Belki” nie obowiązuje także możliwość wspólnego rozliczenia wraz ze swoim małżonkiem.

Podatku od zysków kapitałowych unikniemy tylko z IKE i IKZE

Jedynym dla indywidualnych inwestorów sposobem inwestowania bez konieczności płacenia podatku od zysków kapitałowych jest prowadzenie swoich inwestycji w ramach kont zabezpieczenia emerytalnego typu IKE i IKZE.

W obu przypadkach możemy dowolnie inwestować w akcje, obligacje czy też nabywać jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych czy zakładać lokaty, a podatek nie zostanie naliczony. Warunek – należy osiągnąć wiek pozwalający na wypłatę zgromadzonych tam środków (w przypadku IKE jest to 55-60 lat, a dla IKZE granica wynosi 65 lat). Wadą tego typu rozwiązań są także obowiązujące limity wpłat, które w 2017 roku wynoszą odpowiednio: 5 115 zł (IKZE) i 12 789 zł (IKE) rocznie.

Albo więc pokornie płacimy należny urzędowi skarbowemu podatek, nie mając praktycznie żadnych możliwości na jego zmniejszenie, albo też unikamy jego płacenia, ale kosztem zamrożenia naszych pieniędzy na bardzo długi okres czasu. Wybór pozostawiamy każdemu z naszych Czytelników.

Które zyski kapitałowe rozliczamy samodzielnie? - podsumowanie

Przychody kapitałowe, które rozliczamy samodzielnie w formularzu PIT-38

Przychody kapitałowe, których nie rozliczamy w formularzu PIT-38

Przychody ze sprzedaży akcji

Odsetki z lokat bankowych

Przychody ze sprzedaży obligacji

Przychody ze sprzedaży jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych

Transakcje na rynku walutowym Forex

Kupno odsetkowe z obligacji oraz przychody z tytułu ich dyskonta

Handel instrumentami pochodnymi (kontrakty terminowe, opcje, etc.)

Przychody z tytułu dywidend

Przychody ze sprzedaży udziałów

Odsetki od pożyczek udzielonych jako osoba prywatna

Przychody z tytułu objęcia udziałów i wkładów

Od dochodów z tytułu udziałów w spółkach kapitałowych

Komentarz redakcji

Mamy nadzieję, że niniejszy artykuł dostarczył odpowiedzi na pytania, które najczęściej pojawiają się przy okazji rozliczania podatku od zysków kapitałowych. Liczymy, że dzięki zamieszczonym informacjom prawidłowe wypełnienie zeznania nie przysporzy Wam większych problemów. Jeśli jednak w tekście zabrakło odpowiedzi na nurtujące Was kwestie (lub opisaliśmy je niejasno), zachęcamy do zadawania pytań. Chętnie odpowiemy na Wasze komentarze.

Z ostatniej chwili

  • 17.08.2017 14:28

    Nowa akcja Mastercard: płacąc kartami Mastercard lub Maestro w Empiku, fundujesz posiłki dla głodujących dzieci w Rwandzie.

  • 17.08.2017 14:24

    Jak podaje KIR, już 500 urzędów administracji publicznej przyjmuje płatności bezgotówkowe. Usługa jest całkowicie bezpłatna.

  • 11.08.2017 09:33

    Beneficjenci programu "Rodzina 500+" będą mogli odbierać świadczenia gotówkowe w bankomatach PKO BP.

  • 8.08.2017 11:40

    Klienci BGŻ BNP Paribas mogą od teraz zlecać przelewy ekspresowe do ZUS i urzędów administracji skarbowej.

  • 7.08.2017 11:37

    mBank udostępnił klientom korporacyjnym usługę Qlick - rozwiązanie, dzięki któremu łatwiej opłacić rachunki wystawiane przez masowych wystawców faktur.

  • 2.08.2017 13:59

    W PKO BP ruszyła VII edycja programu poleceń "Mam PKO". Nowy klient może zyskać 100 zł, a obecny - 50 zł premii za skuteczne polecenie konta.

  • 1.08.2017 11:43

    Getin Bank zmienia formułę Konta Oszczędnościowego. Teraz oprocentowanie 2,5% obowiązuje dla nowych środków do 100 tys. zł przez 4 miesiące.

  • 1.08.2017 10:00

    Od 1 sierpnia w eurobanku za wypłatę środków poniżej 100 zł z bankomatów zapłacimy 1,90 zł, zaś sprawdzenie salda będzie nas kosztowało 2,50 zł. Szczegóły.

  • 1.08.2017 09:26

    ING Bank Śląski przedłużył promocję rachunku osobistego. Wciąż można zyskać 100 zł premii za założenie Konta z Lwem.

  • 31.07.2017 14:06

    Dziś przed północą kończy się świetna promocja eKonta w mBanku, w której do zyskania jest nawet 800 zł premii. Szczegóły opisujemy w tym artykule.

Pominęliśmy coś ważnego? Napisz do nas!

Wiadomości

Ta strona korzysta z ciasteczek. Dalsze korzystanie z serwisu oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Więcej szczegółów w polityce prywatności.