Co zrobić z uszkodzonym banknotem? Sprawdzamy jak i gdzie można wymienić taki pieniądz

Co zrobić z uszkodzonym banknotem? Sprawdzamy jak i gdzie można wymienić taki pieniądz © Igor Butseroga / Fotolia

Chyba każdemu z nas choć raz zdarzyło się trzymać w ręku naderwany lub sklejony taśmą banknot. Jeśli uszkodzenie było niewielkie, najczęściej po prostu puszczaliśmy go dalej w obieg. Co jednak, kiedy sklep odmówi przyjęcia takich pieniędzy? Czy ze zniszczonym banknotem możemy cokolwiek zrobić?

Kwestię wymiany uszkodzonego banknotu reguluje zarządzenie nr 31/2013 Prezesa NBP. Na jego mocy banki zobligowane są dokonać wymiany, jeśli w jednym kawałku zachowało się co najmniej 45% pierwotnej powierzchni banknotu i możliwe jest rozpoznanie nominału. Wymianie podlegają też – o czym wie stosunkowo mało osób – uszkodzone monety.

Co należy rozumieć przez uszkodzony znak pieniężny (banknot lub monetę)?

Zarządzenie wyjaśnia, że wymianie podlegają:

  • banknoty: postrzępione, naddarte, podklejone, przerwane, nadmiernie zabrudzone, zaplamione, odbarwione lub uszkodzone w inny sposób, w tym również wskutek umieszczenia na nich trwałego napisu, nadruku, rysunku lub innego znaku;
  • monety oraz ich elementy (rdzeń i pierścień): mające w szczególności uszkodzenia typu mechanicznego, wytarte, o zmienionej barwie, skorodowane, w tym również uszkodzone wskutek umieszczenia na nich trwałego napisu, rysunku lub innego znaku.

Z punktu widzenia prawa nawet najmniejszy napis na powierzchni banknotu – co jest często spotykane, zwłaszcza przy dużych plikach gotówki – jest więc jego uszkodzeniem. Choć rzadko zdajemy sobie z tego sprawę, możemy odmówić przyjęcia takiego banknotu.

Jak i gdzie wymienić uszkodzony pieniądz?

W większości przypadków wymiany można dokonać w kasie dowolnego banku działającego w Polsce. Operacja ta jest bezpłatna.

Od tej zasady są jednak dwa odstępstwa: znaki pieniężne uszkodzone w wyniku badań wykonanych przez organy ścigania lub w wyniku działania zabezpieczeń zainstalowanych w urządzeniach do transportu pieniędzy przyjmowane są wyłącznie w oddziałach okręgowych NBP. W tym ostatnim przypadku dodatkowo będziemy musieli wnieść opłatę w wysokości 3% wartości wymienionych znaków pieniężnych.

Zazwyczaj wymiany dokonuje się „od ręki”, zwłaszcza jeśli uszkodzenie nie jest poważne (np. banknot został rozerwany, a następnie sklejony taśmą).

W niektórych przypadkach jednak – np. kiedy występuje podejrzenie co do autentyczności znaków, kiedy znaki są zanieczyszczone, zawilgocone, zbutwiałe lub kruszące się – konieczne jest wcześniejsze przesłanie ich do centrali NBP. W takim wypadku musimy podać w banku swoje dane oraz adres kontaktowy. O decyzji NBP zostaniemy powiadomieni przez bank, w którym dokonywaliśmy wymiany. Jeśli będzie ona odmowna (NBP musi to uzasadnić), otrzymamy z powrotem niewymienione banknoty i monety.

Czy dostaniemy całą wartość nominalną?

Niestety nie za każdy banknot lub monetę otrzymamy tyle, ile widnieje w nominale. Zarządzenie prezesa NBP uzależnia wysokość zwrotu od stopnia uszkodzenia znaku pieniężnego:

  1. 100% wartości znaku dostaniemy:
    • za banknoty przerwane na kilka części, sklejone lub niesklejone, jeżeli wszystkie części pochodzą z tego samego banknotu, nie posiadają ubytków powierzchni w miejscu przerwania i łącznie stanowią 100% pierwotnej powierzchni,
    • za banknoty, jeśli zachowały ponad 75% pierwotnej powierzchni w jednym fragmencie,
    • za monety, a także dwa rozłączone elementy (rdzeń i pierścień), jeśli pochodzą z monety o tym samym nominale (nie musi to być dokładnie ta sama moneta);
  2. 50% wartości znaku dostaniemy:
    • za banknoty, jeśli zachowało się od 45% do 75% pierwotnej powierzchni w jednym fragmencie,
    • za monety, jeśli zachował się przynajmniej jeden element (rdzeń lub pierścień).

Co z uszkodzeniami banknotów w innych walutach?

Wymienić możemy także banknoty euro, jednak nie zrobimy tego w dowolnym oddziale banku – musimy udać się do oddziału banku centralnego (w przypadku Polski – do oddziału NBP).

Warunki wymiany banknotów euro reguluje decyzja Europejskiego Banku Centralnego z dnia 19 kwietnia 2013 r. w sprawie nominałów, parametrów, reprodukcji, wymiany i wycofywania banknotów euro (EBC/2013/10).

Ogólne zasady są bardzo zbliżone do wymiany złotówek. Z bardziej istotnych różnic należy pamiętać o:

  • wymienić można wyłącznie banknot, który zachował powyżej 50% pierwotnej powierzchni (jeśli jest to 50% lub mniej, wymieniający musi udowodnić, że pozostała część została zniszczona);
  • za wymienione banknoty otrzymujemy 100% ich wartości nominalnej;
  • na wymieniającym – w razie istnienia wątpliwości – istnieje obowiązek udowodnienia autentyczności banknotów, udowodnienia tytułu prawnego do ich posiadania, udowodnienia działania w dobrej wierze w przypadku banknotów zniszczonych celowo;
  • wymienione są tylko banknoty, które zostały uszkodzone przypadkowo lub celowo, ale wymieniający działał w dobrej wierze (co nierzadko sam musi udowodnić); banknoty uszkodzone w niewielkim stopniu, np. z dopisanymi adnotacjami, liczbami czy wyrazami, z zasady nie są uważane za uszkodzone celowo;
  • opłata za banknoty uszkodzone przez urządzenia zapobiegające przed kradzieżą wynosi 10 eurocentów od banknotu; opłata pobierana jest tylko w przypadku wymiany co najmniej 100 uszkodzonych banknotów.

O czym jeszcze trzeba pamiętać?

Banki przy wymianie znaków pieniężnych obowiązują pewne procedury, m.in. konieczność wypełnienia wniosku o wymianę. Zostaniemy więc poproszeni o nasze dane (imię, nazwisko, adres) oraz o złożenie podpisu. Jeśli banknot, który dostarczyliśmy, był porwany, pracownik banku w naszej obecności musi go skleić i umieścić odpowiednią adnotację (50% lub 100% wartości nominalnej). Za wymieniane znaki pieniężne powinniśmy też otrzymać stosowne pokwitowanie.

Wymieniane są wyłącznie autentyczne znaki pieniężne, jeśli więc zajdzie podejrzenie, że banknoty lub monety są fałszywe, będziemy musieli wytłumaczyć się, jak weszliśmy w ich posiadanie. Jeśli ekspertyza potwierdzi fałszerstwo, oczywiście nie dostaniemy ani grosza. Niepewne znaki pieniężne lepiej więc wcześniej zgłosić na policję, by uniknąć ewentualnych nieprzyjemności.

Otrzymałeś zniszczony banknot? Walcz o swoje!

Banki są zobligowane do wymiany zniszczonych banknotów i monet, choć w praktyce często uchylają się od realizacji tego obowiązku. Jeśli więc usłyszymy od pracownika, że dana placówka nie wymienia znaków pieniężnych, pamiętajmy, że to nam przepisy przyznają rację. Warto więc walczyć o swoje, powołać się na odpowiednie zapisy zarządzenia NBP, a w ostateczności nawet złożyć skargę do Komisji Nadzoru Finansowego.

O ile bank ma obowiązek przyjąć uszkodzone znaki pieniężne, o tyle my możemy odmówić, jeśli otrzymamy np. sklejony banknot w sklepie. Warto korzystać z tego przywileju, bo to chyba najwygodniejsze i najlepsze rozwiązanie.

Z ostatniej chwili

  • 20.07.2017 08:01

    W ciągu trzech miesięcy do programu upowszechniania płatności bezgotówkowych w administracji zgłosiło się ponad 600 urzędów.

  • 14.07.2017 12:32

    W dniach 15-16 lipca w Deutsche Banku zostanie ograniczony dostęp do systemów bankowości elektronicznej i Teleserwisu. Takie usługi, jak szybkie płatności internetowe, wyciągi elektroniczne oraz doładowania telefonów będą w tym czasie niedostępne.

  • 11.07.2017 11:54

    Klienci ING Banku Śląskiego mogą od dzisiaj kontaktować się ze specjalistami banku za pomocą czata. W dni robocze czat jest dostępny w godzinach od 8 do 20, w soboty - od 8 do 16.
  • 11.07.2017 09:54

    Orange Finanse z dniem 18 sierpnia 2017 r. rezygnuje z możliwości otwierania kont za pomocą przelewu aktywacyjnego.

  • 7.07.2017 07:46

    Klienci T-Mobile Usługi Bankowe mogą już płacić zbliżeniowo smartfonem. Bank udostępnił płatności HCE.

  • 5.07.2017 13:09

    Stopy procentowe bez zmian przez kolejne 2 miesiące - taką decyzję podjęła dziś Rada Polityki Pieniężnej. Kolejna decyzja dopiero 6 września 2017 r.

  • 5.07.2017 13:00

    Już wkrótce opłacimy mandaty za pomocą karty płatniczej lub smartfona. Radiowozy policyjne mają zostać wyposażone w terminale płatnicze eService.

  • 4.07.2017 12:38

    Citibank przedłużył promocję konta Citi Priority. Wciąż można zgarnąć 400 zł, ale tym razem jest nieco łatwiej. Szczegóły akcji opisujemy w tym artykule.

  • 3.07.2017 13:49

    Dziś wchodzi w życie nowa taryfa opłat Alior Banku: przypominamy, że każda wypłata z bankomatów Euronet poniżej 100 zł kosztuje teraz 5 zł. 

  • 30.06.2017 21:57

    Przed chwilą dowiedzieliśmy się, że promocja rachunku Nest Konto z premią 75 zł została przedłużona do 9 lipca lub do wyczerpania puli 1300 nagród.

Pominęliśmy coś ważnego? Napisz do nas!

Wiadomości

Ta strona korzysta z ciasteczek. Dalsze korzystanie z serwisu oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Więcej szczegółów w polityce prywatności.