Co zrobić z uszkodzonym banknotem? Sprawdzamy jak i gdzie można wymienić taki pieniądz

Co zrobić z uszkodzonym banknotem? Sprawdzamy jak i gdzie można wymienić taki pieniądz © Igor Butseroga / Fotolia

Chyba każdemu z nas choć raz zdarzyło się trzymać w ręku naderwany lub sklejony taśmą banknot. Jeśli uszkodzenie było niewielkie, najczęściej po prostu puszczaliśmy go dalej w obieg. Co jednak, kiedy sklep odmówi przyjęcia takich pieniędzy? Czy ze zniszczonym banknotem możemy cokolwiek zrobić?

Kwestię wymiany uszkodzonego banknotu reguluje zarządzenie nr 31/2013 Prezesa NBP. Na jego mocy banki zobligowane są dokonać wymiany, jeśli w jednym kawałku zachowało się co najmniej 45% pierwotnej powierzchni banknotu i możliwe jest rozpoznanie nominału. Wymianie podlegają też – o czym wie stosunkowo mało osób – uszkodzone monety.

Co należy rozumieć przez uszkodzony znak pieniężny (banknot lub monetę)?

Zarządzenie wyjaśnia, że wymianie podlegają:

  • banknoty: postrzępione, naddarte, podklejone, przerwane, nadmiernie zabrudzone, zaplamione, odbarwione lub uszkodzone w inny sposób, w tym również wskutek umieszczenia na nich trwałego napisu, nadruku, rysunku lub innego znaku;
  • monety oraz ich elementy (rdzeń i pierścień): mające w szczególności uszkodzenia typu mechanicznego, wytarte, o zmienionej barwie, skorodowane, w tym również uszkodzone wskutek umieszczenia na nich trwałego napisu, rysunku lub innego znaku.

Z punktu widzenia prawa nawet najmniejszy napis na powierzchni banknotu – co jest często spotykane, zwłaszcza przy dużych plikach gotówki – jest więc jego uszkodzeniem. Choć rzadko zdajemy sobie z tego sprawę, możemy odmówić przyjęcia takiego banknotu.

Jak i gdzie wymienić uszkodzony pieniądz?

W większości przypadków wymiany można dokonać w kasie dowolnego banku działającego w Polsce. Operacja ta jest bezpłatna.

Od tej zasady są jednak dwa odstępstwa: znaki pieniężne uszkodzone w wyniku badań wykonanych przez organy ścigania lub w wyniku działania zabezpieczeń zainstalowanych w urządzeniach do transportu pieniędzy przyjmowane są wyłącznie w oddziałach okręgowych NBP. W tym ostatnim przypadku dodatkowo będziemy musieli wnieść opłatę w wysokości 3% wartości wymienionych znaków pieniężnych.

Zazwyczaj wymiany dokonuje się „od ręki”, zwłaszcza jeśli uszkodzenie nie jest poważne (np. banknot został rozerwany, a następnie sklejony taśmą).

W niektórych przypadkach jednak – np. kiedy występuje podejrzenie co do autentyczności znaków, kiedy znaki są zanieczyszczone, zawilgocone, zbutwiałe lub kruszące się – konieczne jest wcześniejsze przesłanie ich do centrali NBP. W takim wypadku musimy podać w banku swoje dane oraz adres kontaktowy. O decyzji NBP zostaniemy powiadomieni przez bank, w którym dokonywaliśmy wymiany. Jeśli będzie ona odmowna (NBP musi to uzasadnić), otrzymamy z powrotem niewymienione banknoty i monety.

Czy dostaniemy całą wartość nominalną?

Niestety nie za każdy banknot lub monetę otrzymamy tyle, ile widnieje w nominale. Zarządzenie prezesa NBP uzależnia wysokość zwrotu od stopnia uszkodzenia znaku pieniężnego:

  1. 100% wartości znaku dostaniemy:
    • za banknoty przerwane na kilka części, sklejone lub niesklejone, jeżeli wszystkie części pochodzą z tego samego banknotu, nie posiadają ubytków powierzchni w miejscu przerwania i łącznie stanowią 100% pierwotnej powierzchni,
    • za banknoty, jeśli zachowały ponad 75% pierwotnej powierzchni w jednym fragmencie,
    • za monety, a także dwa rozłączone elementy (rdzeń i pierścień), jeśli pochodzą z monety o tym samym nominale (nie musi to być dokładnie ta sama moneta);
  2. 50% wartości znaku dostaniemy:
    • za banknoty, jeśli zachowało się od 45% do 75% pierwotnej powierzchni w jednym fragmencie,
    • za monety, jeśli zachował się przynajmniej jeden element (rdzeń lub pierścień).

Co z uszkodzeniami banknotów w innych walutach?

Wymienić możemy także banknoty euro, jednak nie zrobimy tego w dowolnym oddziale banku – musimy udać się do oddziału banku centralnego (w przypadku Polski – do oddziału NBP).

Warunki wymiany banknotów euro reguluje decyzja Europejskiego Banku Centralnego z dnia 19 kwietnia 2013 r. w sprawie nominałów, parametrów, reprodukcji, wymiany i wycofywania banknotów euro (EBC/2013/10).

Ogólne zasady są bardzo zbliżone do wymiany złotówek. Z bardziej istotnych różnic należy pamiętać o:

  • wymienić można wyłącznie banknot, który zachował powyżej 50% pierwotnej powierzchni (jeśli jest to 50% lub mniej, wymieniający musi udowodnić, że pozostała część została zniszczona);
  • za wymienione banknoty otrzymujemy 100% ich wartości nominalnej;
  • na wymieniającym – w razie istnienia wątpliwości – istnieje obowiązek udowodnienia autentyczności banknotów, udowodnienia tytułu prawnego do ich posiadania, udowodnienia działania w dobrej wierze w przypadku banknotów zniszczonych celowo;
  • wymienione są tylko banknoty, które zostały uszkodzone przypadkowo lub celowo, ale wymieniający działał w dobrej wierze (co nierzadko sam musi udowodnić); banknoty uszkodzone w niewielkim stopniu, np. z dopisanymi adnotacjami, liczbami czy wyrazami, z zasady nie są uważane za uszkodzone celowo;
  • opłata za banknoty uszkodzone przez urządzenia zapobiegające przed kradzieżą wynosi 10 eurocentów od banknotu; opłata pobierana jest tylko w przypadku wymiany co najmniej 100 uszkodzonych banknotów.

O czym jeszcze trzeba pamiętać?

Banki przy wymianie znaków pieniężnych obowiązują pewne procedury, m.in. konieczność wypełnienia wniosku o wymianę. Zostaniemy więc poproszeni o nasze dane (imię, nazwisko, adres) oraz o złożenie podpisu. Jeśli banknot, który dostarczyliśmy, był porwany, pracownik banku w naszej obecności musi go skleić i umieścić odpowiednią adnotację (50% lub 100% wartości nominalnej). Za wymieniane znaki pieniężne powinniśmy też otrzymać stosowne pokwitowanie.

Wymieniane są wyłącznie autentyczne znaki pieniężne, jeśli więc zajdzie podejrzenie, że banknoty lub monety są fałszywe, będziemy musieli wytłumaczyć się, jak weszliśmy w ich posiadanie. Jeśli ekspertyza potwierdzi fałszerstwo, oczywiście nie dostaniemy ani grosza. Niepewne znaki pieniężne lepiej więc wcześniej zgłosić na policję, by uniknąć ewentualnych nieprzyjemności.

Otrzymałeś zniszczony banknot? Walcz o swoje!

Banki są zobligowane do wymiany zniszczonych banknotów i monet, choć w praktyce często uchylają się od realizacji tego obowiązku. Jeśli więc usłyszymy od pracownika, że dana placówka nie wymienia znaków pieniężnych, pamiętajmy, że to nam przepisy przyznają rację. Warto więc walczyć o swoje, powołać się na odpowiednie zapisy zarządzenia NBP, a w ostateczności nawet złożyć skargę do Komisji Nadzoru Finansowego.

O ile bank ma obowiązek przyjąć uszkodzone znaki pieniężne, o tyle my możemy odmówić, jeśli otrzymamy np. sklejony banknot w sklepie. Warto korzystać z tego przywileju, bo to chyba najwygodniejsze i najlepsze rozwiązanie.

Z ostatniej chwili

  • 2.12.2016 13:30

    NBP: zysk sektora bankowego w Polsce od stycznia do października 2016 r. wyniósł 12,12 mld zł. Oznacza to systematyczny wzrost zysków na przestrzeni lat.

  • 1.12.2016 09:42

    Bank Pocztowy zaplanował przerwę w systemach internetowych od 2 grudnia (od 22:00) do 4 grudnia (do 6:00). W sobotę nieczynna będzie także infolinia banku.

  • 1.12.2016 09:22

    Promocja MasterCard i sieci Multikino: w każdy grudniowy weekend możesz zapłacić za bilet do kina kartą MasterCard, a drugi bilet otrzymasz wtedy gratis.

  • 1.12.2016 08:23

    mBank przedłużył promocje mBiznes Konta Standard; za założenie rachunku do 26 grudnia można uzyskać gwarancję braku opłat, premię lub 2% na koncie.

  • 30.11.2016 15:27

    Idea Bank uruchomił pierwszy mobilny wpłatomat z opcją wpłacania bilonu. Bank oferuje niemal 20 mobilnych wpłatomatów w największych miastach Polski.

  • 30.11.2016 15:22

    Posiadacze abonamentu w Play mogą teraz oszczędzić co miesiąc 5 zł na rachunkach, o ile będą opłacać faktury za pomocą karty MasterCard. 

  • 30.11.2016 15:20

    Koniec deflacji w Polsce? Jak podaje GUS, pierwszy raz od lipca 2014 r. roczna dynamika cen wynosi zero.

  • 30.11.2016 15:15

    Ostatni dzień atrakcyjnych promocji kont firmowych w mBanku: mBiznes Start i mBiznes Standard. Możesz zyskać 600 zł na ZUS, 100 zł premii lub 2% na koncie 

  • 30.11.2016 15:10

    Do 30 listopada obowiązuje oferta specjalna ING, w której za otwarcie konta osobistego z kartą w tym banku można otrzymać stuzłotowy bonus.

  • 30.11.2016 15:06

    Jeszcze tylko dziś można wziąć udział w akcji Money Mania 9, w której za założenie Konta Godnego Polecenia w BZ WBK można zyskać 100 zł premii.

Pominęliśmy coś ważnego? Napisz do nas!

Wiadomości

Ta strona korzysta z ciasteczek. Dalsze korzystanie z serwisu oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Więcej szczegółów w polityce prywatności.